Zâlimliğine ve Milletimize verdiği telâfîsi imk̃ânsız zarârlara rağmen, Cemâl̃ Paşa, Erden’e nazaran, rahmetle yâdedilmeliymiş!

Erden, kendisine çeşid çeşid mezîyetler yakıştırdığı, hâlbuki, dîğer taraftan istibdâdına ve zâlimliğine bizzât şâhid olduğu Cemâl Paşa’yı, yine de muhabbet ve şefkatle yâdediyor… Ne de olsa, onlar, Macedonia Risorta ve Veritas günlerinden beri Dâvâ arkadaşıdırlar!

“Cemal Paşa cevval bir zekâ, fevkalâde çabuk intikal ve seziş sahibiydi. Çalışkandı. Azim ve enerji, yaratıcı irade, yaratıcı ihtiras, yaratıcı cür’et sahibiydi. Hareket ve icra adamı, tanzimci ve teşkilâtçıydı. İlh…”

(Mehmed Mazlum Çelik, 21.7.2020; pinterest; https://www.indyturk.com/node/214486/k; 15.9.2026)

“Cemâl̃ Paşa, Sûriye ve Garbî Arabistan’ın tâcsız imparatoruydu”… (Org. Ali Fuad Erden, Birinci Dünya Harbinde Suriye Hâtıraları, İstanbul: Halk Matbaası, 1954, s. 109)

Kezâ, etrâfında, onun kadar zekî adam yokmuş:

‘- Ben maiyetimde benden zeki adam istemem’ derdi.

“Fakat bu endişe varid değildi. Onun maiyetinde ondan zeki, hattâ onun kadar, hattâ ona yakın derecede zeki adam zaten yoktu.” (Erden, Birinci Dünya Harbinde Suriye Hâtıraları 1954: 104, 106-107)

Erden, senelerce Erk̃ânıharbiye Reîsliğini yaptığı ve gölgesinde bir “İmparatorluk Başvekîli” gibi icrââtta bulunduğu Midillili Ahmed Cemâl Paşa’yı minnetle yâdediyor:

“Cemal Paşa, Ali Fuad (Erden) in âlî kumandanı, sayın hocası, şefkatli ve müsamahalı büyük ağabeysi, hattâ babasıydı.” (Erden, Birinci Dünya Harbinde Suriye Hâtıraları 1954: 225)

Ve onca kötülük yaptığı Milletimizin onu rahmetle yâdetmesini istiyor:

“Cemal Paşa’ya Allah rahmet etsin! O; millî tarihte, rahmetli Cemal Paşadır. Öldükten sonra, vatandaşları tarafından rahmetle anılmak mertebesine ermiştir. Şehitler diyarı, kahramanlar kahramanı, ünlü sınır kalesi Erzurum’un pâk sinesinde ve aziz bağrında gömülüdür.” (Erden 1954: 116)

Bu insanların adâletle hükmetmelerini ummak, beyhûdedir! Zîrâ zâhiren Müslüman görünmelerine rağmen, onlarda, İlâhî Kaynaktan beslenen bir vicdânî hassâsiyet gelişmemiştir!

Midillili Ahmed Cemâl̃ Paşa: Veritas Locası’nın bir müntesibi

Midillili Ahmed Cemâl̃ Paşa, 1906’da İtalya Meşrik̆-i Âzamı’na tâbi Macedonia Risorta Locası’nda têsîs edilmiş olan İttihâd ve Terak̆k̆î Komitası’nın çekirdek kadrosuna dâhildi. Belki başlangıcda böyle olmasa dahi, zamân içinde, Komita’nın en nüfûzlu şahsıyetlerinden biri hâline geldi.

Hakkında bir kitab têlîf etmiş olan Doç. Dr. Nevzat Artuç’un tesbîtine nazaran, Mehmet Necip Efendi ile Binnaz Hanım’ın çocuğu olarak 6 Mayıs 1872’de Midilli’de doğan Cemâl̃ Paşa, mâhûd Komita’ya, Eyl̃ûl̃ 1906’da, 150 kayıd numarasıyle âzâ kaydedilmiştir. (Doç. Dr. Nevzat Artuç, “Cemal Paşa (1872-1922). Asker, siyasetçi ve İttihat ve........

© Milat