Venizelos’un yukarıda tam metnini naklettiğimiz mektubunda “Ayasofya Müzesi” bahis mevzûu edilmiyor. Lâkin bu karârın Megalo İdea’cı Venizelos için Mustafa Kemâl hakkında fazladan bir puan teşkîl etmiş olması, beklenen bir hâldir. O, bunu, kendi Yunan muhîtinde beyân etmiş ve beyânâtı, rivâyet hâlinde günümüze ulaşmış olabilir…

Nitekim, Başvekîl İsmet İnönü de, “Büyük Şef”inin bu “Ayasofya Bizans Müzesi İnk̆ilâbı”nı (kendi tâbiriyle, “Ayasofya'yı Bizans âsârına âid bir müze hâline ifrâğını”) Avrupa efk̃ârıumûmiyesi nezdinde ona îtibâr kazandıracağını düşünerek, Londra’da münteşir Financial Times’in 1 Şubat 1937 târihli nüshasının Türkiye İlâvesine verdiği makâlesinde, iftihârla bahis mevzûu etmişti:

“Atatürkün irşadile vücud bulan Türk Tarih Cemiyeti, mesaisini beynelmilel kongrelere arzetmektedir. Bu husustaki mesai, gerek millî, gerekse beynelmilel bakımdan çok verimli olmuştur. Bu tetebbular neticesinde, Türk milleti, kendisinin en eski milletlerden olduğunu [???] anlamış ve bu yüzden kendine olan itimadı ve kültür aşkı artmıştır. Kültür sahasında, bütün hakikatlerin belli olması için, Atatürkün Ayasofyayı Bizans âsarına aid bir müze haline ifrağ hususundaki kararı da gösteriyor ki o, bu gibi işlerde son derece geniş bir düşünce ile hareket etmektedir.” (Cumhuriyet, 5 Şubat 1937, ss. 1 ve 7; Ulus, 7.2.1937, ss. 1 ve 4, 8.2.1937, ss. 1 ve 5) (Mustafa Kemâl’in Hastalığı, Ölümü, Cenâzesi; Yeni Söz, 5.2.2019/139; Ayasofya Câmlii’ne “Bizans Müzesi” Hakâretinin Sahîh Târihçesi; Yeni Söz, 15.12.2022/39)

(https://www.ayasofyacamii.gov.tr/; 10.3.2026)

Ecdâdımızın mukaddes emâneti ve başlıca millî timsâllerimizden biri olan Ayasofya Câmi-i Şerîfi’nin “Mutlak Şef”in tâlimâtıyle “Bizans Müzesi”ne tahvîl edildiğini Ayasofya Câmii’ne “Bizans Müzesi” Hakâretinin Sahîh Târihçesi isimli çalışmamızla (Yeni Söz, 6.11.2022 - 26.5.2023, 198 tefrika) isbât etmiş bulunuyoruz…

“Şefler”in Yunan devlet adamlarıyle sarmaş dolaş dostlukları Metaksas ile de devâm etti

İyoannis Metaksas (İthaka adası, 12.4.1871 – Atina, 29.1.1941), 1897 Osmanlı – Yunan ve 1912 Balkan Har̃blerinde temâyüz etmiş bir askerdi. Yunan siyâsî hayâtının da önde gelen bir sîmâsı oldu. Aşırı Milliyetcilik cereyânının bir temsîlcisi idi. Kral Konstantin’in oğlu II. Georgios (Yorgos)’un 1935’te tahta çıkmasını ve Ocak 1936 Teşriî Seçimlerini tâk̆îben, 13 Nisan 1936’da, onun tarafından Başvekîl tâyîn edildi. Yunanistan’daki sürüp giden karışıklıkları nihâyete erdirmek için, Kralın da rızâsını alarak, 4 Ağustos 1936’da parlamenter rejimi l̃ağvetti ve diktatoryal bir rejim têsîs etti. Siyâsî fırkalar, grevler, müstakil sendikalar yasaklandı, matbûât sıkı murâkabeye tâbi oldu. 29 Ocak 1941’deki vefâtına kadar Yunanistan’ı bu şekilde demir pençeyle idâre etmiye devâm etti ; l̃âkin, dîğer taraftan, umûmî ictimâî sigorta, günde sekiz, haftada kırk sâat çalışma, asgarî ücret sistemi, senelik izin gibi birçok ısl̃âhat gerçekleştirdi. (https://fr.wikipedia.org/wiki/Ioánnis_Metaxás; 11.3.2026)

“Şefler”in Venizelos’tan sonra Metaksas ile de çok yakın münâsebet têsîs ettikleri görülüyor. İki “Şef” ve Metaksas arasında, Başvekîl İnönü’nün Yunanistan’ı ziyâreti vesîlesiyle 27........

© Milat