Paris sokaklarını barikatlarla çevirerek tarihin ilk işçi iktidarını kurmuş olan Komün’ün yeniden hortlaması bir tesadüf değil. Bugün Fransa’dan İspanya’ya, Hindistan’dan Şili’ye gençler neoliberalizmin hayatlarında yarattığı tahribata, geleceksizliğe ve yoksulluğa isyan ederken sistemin unutmalarını istediği bir şeyi daha hatırlatıyorlar: Kendi hayatlarını kontrol edebilme hakkı başka bir şekliyle ifade edecek olursak işçi sınıfının kendi iktidarı. 

1848 devrimlerinden günümüze kadar uzanan bu talebin hayata geçtiği ilk moment ise 1871 yılında Paris’te işçilerin aşağıdan bir şekilde yönetimi ele geçirdikleri Paris Komünü olmuştu.  

Paris işçilerinin iktidarı 

Prusya ordusunun işgali, kıtlık ve savaşın getirdiği yorgunlukla başkaldıran Fransız emekçileri, 1871 yılında Paris’in kontrolünü ele alarak o döneme kadarki en ileri demokratik tecrübeye imza attılar. Ulusal Hükümetin şehri teslim etme ve kısa sürede yeni bir meclis kurma girişimi karşısında, Louise Michel öncülüğündeki kadın işçiler ve İlçe Güvenlik Komiteleri halkı direnişe geçirdi. Paris’i silahsızlandırmakla görevlendirilen askerler dahi bu görkemli kitle hareketi karşısında silahlarını bırakarak halkın safına katıldı. Gerçekleşen bu devrim, tarihin kaydettiği ilk işçi iktidarının doğuşuydu.

Karl Marx, Fransa’da İç Savaş eserinde Komün deneyimini şu sözlerle aktarır:

“Komün, ilk hamlesinde daimi ordunun lağvedilerek yerine silahlı halkın geçirilmesini sağladı. Kentin çeşitli bölgelerinden genel oy sistemiyle seçilen ve her an azledilebilir meclis üyelerinden oluşan bu yönetim, ağırlıklı olarak işçilerden veya işçi sınıfının öncülerinden meydana geliyordu. Sadece yasama veya yürütme yetkisine sıkışıp kalmayan, ikisini de aynı anda icra eden dinamik bir yapıydı. Devletin merkezi kontrol mekanizması olmaktan çıkarılarak polisin siyasi yetkileri elinden alındı; böylece Komün, her an denetlenebilir ve görevden alınabilir işlevsel bir araca dönüştürüldü. Bu anlayış en üstten en alttaki memura kadar tüm kamu görevlileri için geçerli........

© marksist.org