Borçlanarak Yaşamanın Maliyeti

2026 yılı Ocak ayında bütçe giderleri de gelirleri de yaklaşık yüzde 55 oranında artmış görünüyor. Buna karşılık bütçe açığı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 54,1 daha yüksek gerçekleşti.

İlginç olan nokta, faiz dışı dengenin fazla vermesidir. Bu durum, bütçe açığındaki artışın esas olarak faiz giderlerinden kaynaklandığını gösteriyor.

Aşağıdaki tablo faiz giderlerindeki gelişimi açık biçimde ortaya koyuyor (Hazine ve Maliye Bakanlığı verileri kullanılarak hazırlanmıştır):

Veriler, 2022’den itibaren bütçe giderlerinde belirgin bir ivmelenmeye işaret ediyor. Bu sıçramada, enflasyonla uyumlu olmayan düşük faiz politikasının ardından yaşanan kur ve fiyat artışları etkili oldu. 2023 ve sonrasında ise deprem nedeniyle zorunlu kamu harcamaları devreye girdi.

Faiz giderlerinin seyri daha çarpıcı bir görünüm çiziyor. 2022’ye kadar yıllık artış oranı yüzde 35’i aşmazken, 2022’de yüzde 72’ye, 2023’te yüzde 117’ye çıktı. 2025’te artış oranı gerilemiş olsa da 2026’nın ilk ayında faiz giderleri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 180 arttı. Bu tablo, bütçe üzerindeki faiz yükünün ne ölçüde ağırlaştığını açıkça gösteriyor.

Bu artışı anlamak için borçlanma dinamiklerine bakmak gerekir. Çünkü faiz yükünün kaynağı, Hazine’nin bütçe açıklarını finanse etmek amacıyla yaptığı iç ve dış borçlanmadır.

Borç stoku 2024’te yüzde 37,6, 2025’te ise yüzde 47,6 arttı. Özellikle iç borçtaki hızlı yükseliş dikkat çekiyor. Bu veriler, bütçe açıklarının yüksek borçlanma ile finanse edildiğini ve bunun faiz giderlerini kaçınılmaz biçimde yukarı ittiğini gösteriyor.

Dolayısıyla bugün karşı karşıya olduğumuz yüksek faiz ödemeleri, büyük ölçüde 2021 sonrasında izlenen para politikası tercihlerinin ve deprem sonrası artan kamu harcamalarının gecikmeli maliyetidir. Artan borçlanma, kaçınılmaz olarak daha yüksek faiz ödemeleri anlamına geliyor.

Hazine’nin borç ödeme projeksiyonları, anapara ve faiz ödemelerinin önümüzdeki aylarda hız kesebileceğine işaret ediyor. Buna karşın mevcut düzey bütçe üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaya devam ediyor.

Borç anapara ve faiz ödemelerinin ilerleyen aylarda hız keseceği gerçeğine karşın mevcut düzey, bütçe üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor.

Gelir tarafında ise gelir ve kurumlar vergisindeki yüzde 71’i aşan artış ile dâhilde alınan KDV’deki yüzde 80’i aşan yükseliş dikkat çekiyor. Bu artışların bir kısmı enflasyondan, bir kısmı reel büyümeden, bir kısmı da kayıt dışılıkla mücadele kapsamında yoğunlaşan denetimlerden kaynaklanıyor.

Özetle, bütçede ulaşılan faiz yükü geçmiş politika tercihlerinin bugüne yansıyan maliyetidir. Bu yükü kalıcı biçimde azaltmanın tek yolu, borçlanma ihtiyacını düşürecek gerçek bir mali disiplin tesis etmektir. Aksi halde faiz ödemeleri bütçe üzerinde belirleyici olmaya devam edecek.

Bu blogdaki popüler yayınlar

İkinci Varlık Vergisi Faciasına Doğru

Asgari Ücret Hesabının Doğrusu

Yeni içerikleri e-postayla alın:

2026 21 Şubat 8 Ocak 13

2025 124 Aralık 14 Kasım 7 Ekim 11 Eylül 10 Ağustos 6 Temmuz 9 Haziran 10 Mayıs 14 Nisan 12 Mart 7 Şubat 11 Ocak 13

2024 91 Aralık 10 Kasım 9 Ekim 5 Eylül 7 Ağustos 8 Temmuz 5 Haziran 8 Mayıs 7 Nisan 8 Mart 9 Şubat 8 Ocak 7

2023 96 Aralık 8 Kasım 7 Ekim 8 Eylül 7 Ağustos 4 Temmuz 9 Haziran 7 Mayıs 8 Nisan 11 Mart 10 Şubat 6 Ocak 11

2022 118 Aralık 8 Kasım 7 Ekim 9 Eylül 11 Ağustos 10 Temmuz 8 Haziran 17 Mayıs 10 Nisan 11 Mart 14 Şubat 7 Ocak 6

2021 100 Aralık 6 Kasım 12 Ekim 9 Eylül 8 Ağustos 9 Temmuz 5 Haziran 6 Mayıs 7 Nisan 9 Mart 10 Şubat 9 Ocak 10

2020 110 Aralık 8 Kasım 8 Ekim 9 Eylül 10 Ağustos 7 Temmuz 11 Haziran 11 Mayıs 7 Nisan 13 Mart 10 Şubat 8 Ocak 8

2019 111 Aralık 8 Kasım 9 Ekim 8 Eylül 12 Ağustos 5 Temmuz 8 Haziran 10 Mayıs 9 Nisan 11 Mart 10 Şubat 8 Ocak 13

2018 122 Aralık 7 Kasım 9 Ekim 7 Eylül 9 Ağustos 13 Temmuz 10 Haziran 12 Mayıs 12 Nisan 10 Mart 10 Şubat 10 Ocak 13

2017 161 Aralık 14 Kasım 10 Ekim 14 Eylül 17 Ağustos 13 Temmuz 12 Haziran 18 Mayıs 12 Nisan 13 Mart 13 Şubat 11 Ocak 14

2016 142 Aralık 11 Kasım 14 Ekim 17 Eylül 8 Ağustos 15 Temmuz 11 Haziran 12 Mayıs 9 Nisan 11 Mart 13 Şubat 8 Ocak 13

2015 169 Aralık 21 Kasım 15 Ekim 12 Eylül 12 Ağustos 18 Temmuz 10 Haziran 16 Mayıs 12 Nisan 11 Mart 14 Şubat 10 Ocak 18

2014 149 Aralık 14 Kasım 13 Ekim 13 Eylül 15 Ağustos 13 Temmuz 9 Haziran 12 Mayıs 13 Nisan 13 Mart 12 Şubat 11 Ocak 11

2013 121 Aralık 13 Kasım 8 Ekim 8 Eylül 9 Ağustos 11 Temmuz 9 Haziran 8 Mayıs 12 Nisan 10 Mart 11 Şubat 9 Ocak 13

2012 171 Aralık 14 Kasım 16 Ekim 13 Eylül 12 Ağustos 13 Temmuz 10 Haziran 12 Mayıs 15 Nisan 17 Mart 18 Şubat 15 Ocak 16

dış ticaret ve turizm

dünya ekonomisi ve türkiye

dünyanın ekonomik görünümü

ekonomi değerlendirme

gerçekler ve teoriler

güncel ekonomik sorunlar

Şangay İşbirliği Örgütü

Türkiye'nin dünyadaki sırası

Türkiye'nin dünyadaki yeri

Ülke karşılaştırmaları

Toplam Sayfa Görüntüleme Sayısı

© mahfiegilmez.com