Özbekistan Gezi Notları-7

Bir müddet dinlenip güç topladıktan sonra gezi planı listemizdeki Ark Kalesine doğru ilerledik. Yürürken kale duvarlarının önünde güneşin altında uzun hörgüçlü, hörgüçlerinin tepesi püsküllü daha önce gördüklerimden bana farklı gelen bir deve de objektiflerimize takıldı. Biraz yürüyüş sonrası Ark Kalesinin tatlı bir yokuşla tırmanılan büyük kanatlı, çifte kuleli giriş kapısına ulaştık. Kapı önünde suretlerimizi makinaya düşürdükten sonra zemini taş, tavanı ahşap kalas döşeli tünel şeklindeki kale yolundan kale içine geçerken tarihte burada konaklayan âli devlet ricalinin atlarla bu yoldan kaleye girip çıktıkları zamanları düşündüm. Fanilik üzerine okuduklarım aklıma geldi. Ölümlü bir varlığın faniliğe karşı geriye kalıcı eserler bırakma çabasına şahitlik eden kadim şehirler ve tarihi mekânlar aslında bize çok şey söylüyor ve anlatıyor. Bir taraftan dünün bilgeliğini, hayat hikâyelerini fısıldarken diğer taraftan fanilik hakikatini de yüzümüze vuruyorlar. Kur’an’ın yeryüzünü gezip dolaşmaya davetinin altındaki hikmetlerden biri de bu olsa gerek.

Hem emir sarayı hem de askeri karargâh olarak kullanılan mazisi 5. yüzyıla kadar uzanan Buhara’nın en eski yapısı kabul edilen Ark kalesi, yıkıla yapıla günümüze kadar ulaşmayı başarmış. Yığma bir tepe üzerine kurulmuş. Emir Sarayı, cami, medreseler, kütüphane, hazine, cephanelik, zindan gibi bölümleri ile 4 hektarlık alana yayılmış, 20 metre yüksekliğindeki heybetli duvarlarla korunmuş kale, Buhara Emirliğinin merkezi imiş. Bir nevi şehir içinde şehirmiş. Ayağa kaldırılan çok az bölümüyle günümüzde müze olarak hizmet veriyor. Kale içine girince ilk dikkatimizi çeken yapı, Ark Kalesi Camii oldu. Üç tarafı ahşap sütunlu eyvanla çevrili caminin tavanı geometrik ve bitkisel motiflerle süslenmiş. Sekiz giriş kapısı ve dört mihrabı ile cami 18.-20. yüzyıllar yazılı eserlerin sergilendiği bir mekân olarak kullanılıyormuş. İlgi duyduğumuz alanlara göre kale içindeki müze bölümlerine dağıldık. Kafilede giyim, kuşama meraklı dostumuz o kısmı ayrıntılı şekilde gezerken, ahşap işleriyle alakadar diğer dostumuz ahşap oyma bölümünü ayrıntılı gezdi. Benimse müzede ilgimi çeken yer, dondurulmuş kuşların bulunduğu kısım oldu. Zamanında en önemli haberleşme aracı olarak kullanılan kuşlarla ilgili de bir bölüm oluşturulmuş.

Kale duvarların üzerinden Buharı’nın her tarafı görülebiliyor.........

© Maarifin Sesi