menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

‘’Betili’’ Yunus Emre!

47 0
24.03.2026

Bazı “dilci” akademisyenlerin makalelerini okurken, elimin altında İngilizce, Fransızca, Almanca sözlükler bulundurmaya mecbur kalıyorum.

Uydurma kelimeler serpiştirilmiş bir makale okurken, bu uydurmaların çoğunu Dil Kurumu sözlüğü dahil hiçbir umumî lügatte bulamıyorum. Bunlar ekseriya dilbilgisi (gramer) veya dilbilimi (lengüistik) terimleri. Sonunda keşfettim. Bizim dilciler kendileri bütünüyle uydurma bir dilbilimi sözlüğü hazırlama zahmetine girmemişler, fakat gayretkeş Fransızca profesörlerimiz onların zahmete girmesine gerek bırakmamışlar, bir dilbilim sözlüğü hazırlamışlar ki, akıllara ziyan!

“Öztürkçe!” kelimeleri anlamak için İngilizce, Fransızca, Almanca sözlüklere ihtiyaç duymak!

Bu neredeyse yüzde 99’u uydurma sözlükte madde başı olan kelimelerin hâlâ birçok dilcimiz tarafından da kullanılan Türkçe karşılıklarını yazmaya gerek görmemişler, bereket ki Almanca, Fransızca ve İngilizcelerini koymuşlar, biz de kelimelerin İngilizcelerine, Fransızcalarına, Almancalarına bakarak Türkçelerini çıkarmaya çalışıyoruz.

Mesela “seslem” kelimesini ilk ağızda keşfedememiştim. Tarifinden de çıkarmak pek kolay değildi. Ancak metinde her nasılsa “hece de denir” diye bir ibare geçiyordu. Nihayet “syllabe” kelimesi için Fransızcadan Türkçeye Hasan Bedrettin’in Küçük Kamus-ı Frensevî’sine baktım. Bakmamla nara atmam bir oldu: Vah “hece”!

“Yazaç”da da aynı müşkil vaziyete düştüm. Yazaç olsa olsa, kalem olabilir gibi geldi. Nitekim bazı sözlüklerde bu şekliyle var. Fakat kastedilenin bu olmadığı kesin. Buyurun açıklaması “Bir abe­ceyi oluşturan ve tek başına ya da kendisiyle aynı tür­den öğelerle birlikte bir sesi ya da ses öbeğini göstermek için kullanılan yazı öğelerinin, çizimsel belirtke­lerinin her biri.”

Şimdi de kastedilenin anlaşılabilir bir açıklamasını sunuyorum: “Bir alfabede yer alan, dildeki sesleri ifade eden ve okuma yazmayı mümkün kılan işaretlerden her biri.”

Efendim bu da “harf”miş! İnsanlara neden eziyet ediyorsunuz? Herkesin bildiği harf kelimesini neden onlara çok görüyorsunuz da kendi karihanızdan........

© Maarifin Sesi