Kıbrıs haritasıyla ilk kez ilkokul yıllarında tanışmıştım. Sınıfımızın duvarında asılıydı. Önce yaşadığım Küçük Kaymaklı’nın yerini aramıştım. Sonra adanın doğusunda bir parmak gibi uzanan bölge dikkatimi çekmişti. Karpaz olduğunu bilmiyordum. Çocuk aklımla haritanın o uzantısını merak etmiştim. Karpaz’a ilk kez 1975 yılında gittim. Hillman Hunter marka bir araba almıştım. Ada içinde yaptığım ilk uzun otomobil yolculuğu, Apostolos Andreas’a kadardı. Doğadaki eşekler bugünkü kadar çok değildi. Dipkarpaz’da Türklerle Rumların karma yaşamı, Altın Kumsal ve Apostolos Andreas Manastırı, belleğime yerleşen ilk Karpaz izleriydi. Sonrasında uzun yıllar gitmedim. Ancak Karpaz, düşüncelerimde hep ayrı bir dosya olarak kaldı. ***

1974 sonrasında Türkiye’den gelen ya da getirilen insanların Kıbrıs’a nasıl baktığını, geleceklerini nerede gördüklerini merak ederdim. 1992’de, özellikle Türkiye’den gelenlerin yoğun yaşadığı Karpaz köylerinin kahvelerini ziyaret ettim. Liseden devre arkadaşım Erdoğan Özbalıkçı, insanlarla iletişim kurmama yardımcı olmuştu. Sohbetlerde yaklaşımlar arasında derin farklılıklar görmedim. Çözüm henüz gündelik konuşmaların ön sırasında değildi. Ancak insanların kafasında geleceğe ilişkin soru işaretleri vardı. Sipahi’de kısa boylu, ince yapılı bir köylüye sormuştum: “Olası bir çözüme evet demek için ne bekliyorsunuz?” Yanıtı çok açıktı: “Bulunacak çözümden sonra bizi gemiye koyup geri göndermeyeceklerse, biz banko evet deriz.” Bu sözün içinde ideolojiden önce hayat vardı. Kurduğu evin, yetiştirdiği çocuğun, verdiği emeğin geleceği vardı. 2004 Annan Planı referandumunda bölgedeki sandıklardan çıkan güçlü evet desteği, bana o köylünün sözünü yeniden hatırlatmıştı. İnsanları anlamak istiyorsanız, onlar adına konuşmadan önce kendilerini dinleyeceksiniz. ***

Karpaz’dan gelen düğün davetiyelerine duyarlıyım. Sağlık sorunum ya da çok özel bir mazeretim yoksa giderim. 2015’te Gelincik’te bir düğüne gitmiştim. Biraz erken varıp köylülerle sohbet ettim. Konu, ellerindeki taşınmazların geleceğine geldi. Mülkiyet belirsizliğinin giderilmesi, eski mal sahibinin hakkının hukuka uygun biçimde karşılanması ve taşınmazın güvenli bir statüye kavuşması üzerine konuşuyorduk. Böyle bir güvencenin ekonomik değere de yansıyacağını anlatıyordum. Bir köylünün yanıtı hâlâ kulaklarımdadır: “Bana babamdan on üç dönüm arazi kaldı. Dört dönümünü satar, Rum’a tazminatını öderim.” Mülkiyetin çözümü elbette tek cümlelik bir işlem değildir. Ancak köylünün söylediği, çözüm arzusunu ve sorumluluk üstlenme isteğini gösteriyordu. Demek ki mesele insanlara anlatılınca, herkes elini taşın altına koymayı düşünebiliyor. Yeter ki belirsizlik üzerinden korku üretilmesin. İnsanların anlayacağı dille, dürüstçe konuşulsun. *** 29 Ağustos 2026 Cumartesi akşamı, arkadaşım Maşallah’ın oğlu Alihan’ın Dipkarpaz’da düğünü vardı. Gitmemek olmazdı. Gittim. Düğünler kültürlerin yansıma ortamıdır. Dipkarpaz’da Kürt kökenli olanların düğün coşkusuna hayranım. An gelir düğüne katılanların yüzlercesi halay çeker. Alihan ve Ayşenur’un düğününde de öyle oldu. İnsan istemez, “İşte düğün budur” diyor. ***

Bölgede kırk sekiz saat geçirdim. Giderken, dolaşırken, dönerken zihnimdeki Karpaz dosyası hep açıktı. Eski anılarla bugünkü görüntüler yan yana geldi. Karpaz, 1974 öncesinde tütün üretimiyle bilinirdi. Sonrasında da üretim sürdü. Ancak zamanla bölgenin ekonomik hayatında eskisi kadar görünür olmadı. Yeşilköy’ün........

© Kıbrıs Gazetesi