Kıbrıs tarihindeki Enosis referandumları, uluslararası alanda sıklıkla masum bir “halk iradesi” veya “self-determinasyon” kavramıyla birlikte anılarak meşrulaştırılmaya çalışılır. Ancak devlet aklı ve diplomatik gerçekçilik, bu kavramın içini dikkatle deşmeyi zorunlu kılar. Ortada cevaplanması gereken hayati bir soru vardır: Hangi halkın iradesi? Söz konusu olan ada halkının tamamının ortak iradesi mi, yoksa yalnızca Rum toplumunun kendi tahakkümünü kurma arzusu mudur? Kıbrıs davasında Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) tezlerinin en güçlü diplomatik dayanaklarından biri; 1914, 1921, 1930 ve 1950 yıllarında düzenlenen plebisitlerin adanın tamamını temsil eden çoğulcu süreçler olmadığı gerçeğidir. Yakın dönemde yayımlanan ve arşiv belgelerine dayanan akademik çalışmalar da göstermektedir ki; bu referandumlar esasen Rum toplumunun Yunanistan’la birleşme yönündeki tek taraflı siyasal seferberliğinden ibarettir. Rumlar, Yunanlılarla en başından beri etkileşim içerisinde, adanın Yunanistan’a bağlanması (Enosis) için çok çeşitli kurumsal girişimlerde bulunmuşlardır. Giorgos Georgis, Christos Kyriakides ve Charalambos Charalambous editörlüğünde hazırlanarak 2022 yılında Lefkoşa’da Elias Epiphaniou Publications tarafından yayımlanan 277 sayfalık The Cypriot Referendums for Union with Greece adlı akademik eser, bu ilhak politikasının kronolojisini arşiv belgeleriyle kanıtlamaktadır. Çalışma, Kıbrıslı Rumların Yunanistan’la birleşme talebinin yalnızca bilinen 1950 plebisitiyle sınırlı kalmadığını; 1914, 1921 ve 1930’da da güçlü bir biçimde ifade edildiğini ortaya koymaktadır.........

© Kıbrıs Gazetesi