Yıl 1873… Kıbrıs Osmanlı yönetiminin son yıllarında… 5 yıl sonra 1878’de ada İngiliz yönetimine geçer. İşte İngiliz yönetimine tam da 5 kala Kıbrıs’ı ziyaret eden ve bu ziyarette edindiği gözlemleri yazarak sonsuzlaştıran seyyahlardan biri de Arşidük Louis Salvator’dur… Avusturya imparatorluk ailesine olan akrabalığı dolayısıyla “Arşidük” unvanını taşıyan Louis Salvator, 1872 yılının Aralık ve 1873 yılının Ocak ayları arasında Kıbrıs’ta sadece bir yıl kalabildi ve sayılı günlerini de genellikle Lefkoşa’da geçirdi. Bu nedenle, 4 Ağustos 1847 doğumlu Arşidük’ün gözlemleri Kıbrıs’ın başkentine dair. Avusturyalı soylu seyyah, o günlerdeki adını “Levkosia” olarak bellediği Kıbrıs’ın başkentini ayrıntılı olarak coşkuyla anlatmış. Anlatımında yazıyla yetinmedi, tariflerini siyah kalem çizimlerle de destekledi. Bir buçuk yüzyıl önceki Lefkoşa’dan “gözlerimi kamaştıran mükemmel panorama” diye söz etmektedir. Bu panoramayı şekillendiren surlar, yapıların iç ve dış mimarileri, camiler, mezarlar, kiliseler ve manastırlar, kamu binaları, hamamlar, hanlar, pazarlar, sosyal ve ekonomik yaşam Louis Salvator’un günlüklerinden günümüze dek ulaşırken, Lefkoşalılar olarak, alabildiğine zengin kültürlü ve bir o kadar da gizemli bir kent üzerinde yaşadığımızı bir kez daha duyumsarız günümüzde…. *** Esas kaynağım mı? Galeri Kültür Yayınlarının “Kıbrıs’ın Başkenti Levkosia” adlı 88 sayfalık minik bir kitabı var… Salvator’un Lefkoşa gözlemlerini toplayarak kitaplıklarımıza taşıyan önemli bir belgesel… Bir çırpıda da........

© Kıbrıs Gazetesi