menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

“Seçimi kazanan idare fırkasıdır, çocuk!”

49 0
21.07.2026

Atatürk, 1930 yılında yakın arkadaşı Ali Fethi Okyar’la bir sohbet sırasında, “Bizi dünyada diktatör görüyorlar” der.

Henüz Hitler iktidarda değildir ama İtalya’da Mussolini ile aynı kategoride görülmek Atatürk’ün hoşuna gitmemektedir.

Gençliğinden itibaren pek çok kez kader birliği ettiği Ali Fethi Oktay’a, “Bir parti kursana” der Atatürk.

Böylece ülkede muhalefet olacak; Türkiye de Batıda bir diktatörlük gibi gözükmemeye başlayacaktı.

Ali Fethi Okyar bu talimat üzerine Serbest Cumhuriyet Fırkası’nı kurar. Tarih 12 Ağustos 1930.

Parti kısa sürede inanılmaz ilgi görür. Örneğin Ali Fethi Okyar bir İzmir ziyareti için gemiyle bu şehre geldiğinde binlerce İzmirli sandallarla denize açılıp Okyar’ı karşılar.

Kurulduktan birkaç ay sonra parti bir kısmi yerel seçime katılır.

O seçimin gecesi Atatürk Çankaya Köşkü’nde özel kalem müdürü Rıza Soyak’a seçim sonuçlarını sorar. Rıza Soyak, “Bizim parti kazanıyor” der. Atatürk Soyak’a şu cevabı verir: “Hayır efendim. Hiç de öyle değil. Hangi fırkanın kazandığını ben sana söyleyeyim: Kazanan idare fırkasıdır, çocuk! Yani jandarma, polis, nahiye müdürü, kaymakam ve valiler. Bunu bilesin.”

Bu pek meşhur anektod, Rıza Soyak’ın hatıralarında yer aldığı için hepimiz onu biliyoruz.

Serbest Cumhuriyet Fırkası’na yönelik muazzam ilgi en çok partinin kurucusu Ali Fethi Okyar’ı ürkütür. Çünkü CHP ile yarın bir yarışa girdiğinde Atatürk’ün söz vermiş olmasına rağmen tarafsız kalamayacağını en iyi bilenlerden biridir Okyar. Kırk yıllık arkadaşıyla ters düşmek istemez.

17 Kasım 1930’de Serbest Cumhuriyet Fırkası kendi kendini fesheder. Ömrü ancak 3 ay sürebilmiştir.

“Seçimi Kazanan İdare Fırkasıdır, Çocuk!” başlıklı bir kitap da yazmış bir olarak bu öyküde bana göre iki tane kıssadan hisse var.

Birinicisi, Atatürk’ün daha o yaşarken ciddi bir........

© Karar