Terug naar de poort tot verandering, die zo'n honderd jaar geleden werd gesloten

Maatschappelijk werker

Gedenkteken voor Krishnamurti in Ommen

Een van de vakantieboeken die ik afgelopen weken las was De goeroe en de baron van Rick Nieman. Het boek vertelt het fascinerende verhaal van Jiddu Krishnamurti die in de jaren '20 van de vorige eeuw een groot landgoed kreeg aangeboden van Philip Dirk baron van Pallandt. Velen van ons hebben wellicht boeken van Krishnamurti gelezen, zelf zat ik als jongeling in een leesgroepje in Terneuzen, waar we boeken lazen van Gurdjieff, Bhagwan en inderdaad, Krishnamurti.

Wat ik niet wist, is dat door de gift van baron Philip notabene Ommen het centrum werd van de bijeenkomsten rond deze door de Theologische Vereniging bestempelde messias of wereldleraar. Jaarlijks kwamen hier enkele duizenden mensen op af, uit wel 40 landen. Totdat Krishnamurti op het zo genoemde Sterkamp van 1929 de legendarische woorden sprak: we zullen vanochtend spreken over het opheffen van de Orde van de Ster. Hij legde de opgelegde rol van wereldleraar naast zich neer. Krishnamurti was het beu dat mensen hem gingen volgen, in plaats van hun eigen waarheid. De eigen, innerlijke waarheid die hen tot vrijheid zou leiden, een boodschap die hij in zijn verdere leven zou blijven verkondigen.

Na de verschrikkelijke Eerste Wereldoorlog (1914-1918) waren velen het geloof in de wereldorde van toen verloren, vergelijkbaar eigenlijk met in onze tijd. Veel mensen stonden toen open en waren op zoek naar het geestelijke, het bewustzijn, het bovennatuurlijke, als basis voor een nieuwe en betere maatschappij. Mensen als Krishnamurti, maar ook Rudolf Steiner en George Gurdjieff hadden veel aanhangers, met name onder kunstenaars, intellectuelen en mensen met een vooraanstaande positie in de samenleving.

Interessant was de Poolse journalist Rom Landau, die waarnam dat veel mensen op zoek waren naar het geestelijke en zelf ook een zoeker was naar nieuwe wegen. Hij kreeg het voor elkaar om zowel Krishnamurti als Steiner, Gurdjieff en Oespenski te interviewen en schreef het boek God is my adventure. Ik heb het uit Londen laten komen en ben het nu aan het lezen, erg boeiend. In zijn voorwoord haalt Landau ook de wetenschap aan, die met een razendsnelle........

© Joop