Kanaries in de kolenmijn, de mentale crisis van onze jeugd is een radicale roep om bezieling

Socioloog, publicist, programmamaker

De psychische ontworteling van onze kinderen en onze jeugd houdt ons een spiegel voor: we smachten naar de imaginaire ruimte van verbeelding om zingeving en verbondenheid terug te vinden. Hun lijden dwingt ons tot een radicale sociologische ommekeer. We moeten onze efficiëntiedrang afremmen, ademruimte creëren en zingeving aanmoedigen.

Deze column behoeft een bijsluiter. Als u voor uzelf of een dierbare in uw omgeving op zoek bent naar wijze raad en professionele hulpverlening rondom eetstoornissen, depressie, de manosfeer of burn-out, dan kunt u terecht bij de instanties onderaan dit artikel. Maar als u zich net als ik afvraagt waarom juist nu, en juist in het veilige, goed geregelde en welvarende Nederland, steeds meer jongeren en jonge kinderen met deze kwalen kampen, dan durf ik te beweren dat het van waarde is om breder en dieper te kijken. Wat zegt deze trieste ontwikkeling over waar we als samenleving staan, en wat staat ons te doen?

Recent is er veel gewaarschuwd voor de toenemende populariteit van de manosfeer onder steeds jongere jongens—leerkrachten luiden de noodklok dat dit al vanaf tienjarige leeftijd speelt. Het gedachtegoed hierachter is diep problematisch omdat het via geraffineerde algoritmes online vrouwenhaat normaliseert en jongeren blootstelt aan extreme denkbeelden. Veel van de discussie hierover verloopt via een feministisch perspectief, sociologisch structuralisme of sociaalpsychologische zienswijzen.

Wat ik daarin echter mis, is het grotere fenomeen: de onderliggende gemene deler die de manosfeer verbindt met de drie andere grote vormen van lijden waar onze kinderen en jeugd in toenemende mate mee kampen, te weten eetstoornissen, depressie en burn-out. Waarom houden deze zorgwekkende mentale en mentalitaire vraagstukken juist nu onze kinderen zo makkelijk in hun greep?

We behandelen de huidige mentale crisis onder jonge mensen steevast als een optelsom van individuele mankementen. Geconfronteerd met schrikbarende cijfers — ruim 20% van de jonge professionals kampt met burn-outklachten, het antidepressivagebruik onder tieners stijgt onverminderd hard en het maatschappelijk verzuim kost miljarden — grijpen we naar dezelfde instrumenten. We pompen extra geld in de jeugdzorg, sturen aan op meer psychologen op scholen en bieden weerbaarheidstrainingen aan om jongeren 'assertiever' te maken tegen prestatiedruk.

Maar dit is gevaarlijke........

© Joop