De Arabische minderheid en de grenzen van de Israëlische democratie

Onderzoeker aan de Universiteit van Tel Aviv en het Leo Baeck Institute

Een sterke, egalitaire democratie wordt niet alleen beoordeeld op de vraag of er vrije verkiezingen worden gehouden, maar bovenal op de manier waarop zij omgaat met de minderheid binnen haar grenzen. Verkiezingen en meerderheidsbesluiten zijn fundamentele voorwaarden voor democratie, maar op zichzelf niet voldoende. Al in de negentiende eeuw benadrukte John Stuart Mill dat een adequate vertegenwoordiging van minderheidsgroepen geen versiering van de democratie is, maar een wezenlijk bestanddeel ervan. Een samenleving waarin een minderheid formeel gelijke rechten geniet, maar waarin haar gekozen vertegenwoordigers worden verhinderd deel uit te maken van de regering en invloed uit te oefenen op haar beleid - en waarin die vertegenwoordigers bovendien door de meerderheid als niet-legitiem worden beschouwd - is geen egalitaire democratie.

De manier waarop Israël met zijn Arabische minderheid omgaat, is geen ondergeschikt vraagstuk binnen de Israëlische politiek, maar een centrale kwestie die iets onthult over het morele karakter van de Joodse samenleving zelf. In een brief aan Stefan Zweig uit februari 1930 stelde de toenmalige president van de Hebreeuwse Universiteit, Judah Leib Magnes, de behandeling van Arabieren voor als een maatstaf voor het morele karakter van het Joodse nationalisme: "Voor mij is de Arabische kwestie een Joodse kwestie; onze houding tegenover de Arabieren is een toetssteen voor ons Joods-zijn." Er is nauwelijks een duidelijker maatstaf denkbaar om het morele karakter van de Israëlische samenleving te beoordelen en de betekenis te toetsen van de bewering dat Israël "de enige democratie in het Midden-Oosten" is, dan de manier waarop het land met zijn Arabische minderheid omgaat.

Discriminatie van Arabische burgers van Israël beperkt zich niet tot incidentele uitingen van racisme, maar komt duidelijk tot uiting in meetbare gegevens: in aanhoudende verschillen op het gebied van werkgelegenheid en vertegenwoordiging in de overheidsdienst, in armoedecijfers, ruimtelijke ordening en bouw, budgettaire toewijzingen en meer. In opeenvolgende rapporten heeft de Israëlische staatscontroleur vastgesteld dat de Israëlische regeringen er niet in zijn geslaagd het beginsel van materiële gelijkheid tussen Joden en Arabieren te verwezenlijken en dat er, "naar de uitkomsten gemeten", sprake is van discriminatie. Dat betekent niet dat elk afzonderlijk cijfer op zichzelf directe en opzettelijke discriminatie bewijst. Maar wanneer de verschillen zich in de loop der jaren opstapelen, institutionele belemmeringen blijven bestaan en officiële controle-instanties zelf wijzen op het ontbreken van gelijkheid, kunnen de feiten niet worden ontkend. Deze ongelijke behandeling, die de discriminatie van de Arabische minderheid in stand houdt, wordt vooral tijdens verkiezingscampagnes duidelijk zichtbaar.

Bij iedere........

© Joop