Hoe een manifest van de Federatie Vruchtgroente Organisaties de Nederlandse boeren voor de bus gooit

Hoogleraar Filosofie aan de University of Gastronomic Sciences, Pollenzo/Bra (Italië) en em. hoogleraar Toegepaste Filosofie aan de Vrije Universiteit en Wageningen Universiteit.

Minder boeren, veel meer technologie en meer opbrengsten?

“De eerste duurzame generatie”, het recente manifest van onder andere de Federatie van Vruchtgroente Organisaties over landbouw en natuur trekt zich van de fundamentele spanningen in de wereld niets aan. Terwijl de meeste mensen beseffen dat de klimaatcrisis, de enorme afname biodiversiteit, de geopolitieke spanningen en de afbraak van de internationale rechtsorde grote uitdagingen zijn voor landbouwondernemingen; hier: business as usual. Aangevuurd door het optimistische rapport over de gemiddelde toestand in de wereld over armoede, klimaat, opleiding, en voedsel, van Hannah Ritchie, World in Data, neemt dit manifest vredige internationale handel, technologie en efficiëntie als uitgangspunt en wijst het ecologie af. Met minder boeren zullen de opbrengsten stijgen en zal de natuur meer ruimte krijgen.

Op de eerste pagina van het manifest gaan de schrijvers er met gestrekt been in en veroordelen meteen ‘ecologen’: bij hen “lijkt er slechts één pad te zijn: …soberheid, een leven in harmonie met de natuur en een mensheid die meer vernietigt…” Vervolgens maakt het manifest een hele ongenuanceerde tweedeling tussen ecologie en technologie, en kiest expliciet voor het laatste. Het manifest wil met kunstmest hoogproductieve landbouw efficiënter maken en schuift ecologie terzijde.

De eerste pijler van het manifest is de feitenstudie van Ritchie, die laat zien dat de wereld nu veel beter af is dan 200 jaar geleden! Vroeger enorme kindersterfte, overal honger, lage geletterdheid, nauwelijks democratie. Volgens het manifest is technologie de belangrijkste determinant van die belangrijke trends: minder honger en armoede, meer democratieën, meer geletterdheid. De boodschap is duidelijk: Nu moeten we planeet en mens laten floreren door met technologieën veel te produceren met weinig middelen en de natuur aan zichzelf over te laten. De uitvinding van kunstmest is daarbij een goed voorbeeld: het maakte boeren onafhankelijk van de natuur. In de toekomst kan door veel minder boeren veel meer voedsel worden geproduceerd (p. 8).

Hier wil ik even pas op de plaats maken, want waar blijft in de studie van Ritchie de algemeen geaccepteerde overschrijding van de zeven........

© Joop