Tussen verveling en kritiekloze bewondering

Honderd jaar VPRO en een kijker.

Oorspronkelijk betekende de VPRO voor mij diepe verveling en ergernis. Op mijn kamer stond een schor middengolf radiootje van Philips, dat mijn ouders me gaven nadat ze voor de woonkamer een beter toestel hadden aangeschaft. Elke ochtend zette ik het toestel aan. Na het nieuws en de ochtendgymnastiek van Ab Goubits - "Dames en heren, staat U allen klaar", volgde een paar keer per week op de KRO een jeugdprogramma met als titel "De Douche", gepresenteerd door Wim Quint. Daar maakte altijd een hoorspel deel van uit, gebaseerd op Kuifje of Suske en Wiske. Ik lag daar echt op te wachten. Daarna begon de ellende. Eerst volgde een zemelende dominee. Als hij was uitgesproken improviseerde dr. Anton van der Horst op het orgel. Wat hij speelde viel volgens mijn vader in de categorie "zware muziek". Daar hadden wij thuis een hekel aan. We geloofden ook niet dat concertbezoekers echt genoten van wat zij te horen kregen. Zij gingen er heen omdat zij verbeelding hadden. Mijn vader deed wel eens na hoe zij zich in de zaal gedroegen. Hij keek dan op zijn horloge, kneep de lippen op elkaar en bewoog zijn hoofd van links naar rechts. Toch mochten mijn broer en ik van hem naar het gymnasium want hij vond ook dat nú, na de oorlog, de kinderen van de arbeiders ook mochten doorleren.

Als de laatste noot verklonken was, moest ik me snel aankleden om tijdig op school te zijn.

Gelukkig had de VPRO als kleine omroep maar weinig zendtijd. Dat was al zo sinds de oprichting in 1926. Het veranderde aanvankelijk niet toen een nieuwe wet het aantal zenduren van een omroep aan het ledental koppelde. De VPRO had er iets meer dan honderdduizend. Dat qualificeerde haar als een C-omroep. Die benaming zegt genoeg.

We konden - vonden wij thuis - als de VPRO op de televisie was, het toestel net zo goed uitlaten. Het gebodene was te nauw verwant aan de wereld van de zware muziek: Simon van Collem bijvoorbeeld over films die gewone mensen niet leuk vonden.

Nu, meer dan zestig jaar na dato bekijk ik op het internet het programmablad Vrije Geluiden van 28 mei 1960:

"Het zaterdag-avondprogramma wordt door de V.P.R.O. verzorgd en zal openen met de eerste aflevering van een filmserie "Oost-west" waarmee wij de kijkers in........

© Joop