Ceuta bedreigde Europa niet. Europa’s reactie deed dat wel

Wetenschapper, auteur

Een dodelijke noodsituatie aan de grens was binnen 48 uur onder controle. Europese leiders maakten er een invasie van, ondermijnden het principe dat de Unie bijeen zou moeten houden en gaven Europa’s vijanden precies het dystopische verhaal waar ze op uit waren.

Vorige week probeerden ongeveer 72.000 mensen vanuit Marokko de Spaanse exclave Ceuta binnen te komen, een van de weinige landgrenzen van de Europese Unie op het Afrikaanse continent. Minstens 79 mensen kwamen om het leven. Ze verdronken of werden tegen de zeewering doodgedrukt, terwijl lokale autoriteiten vrezen dat het uiteindelijke dodental hoger kan uitvallen.

Hoewel het incident ernstige tekortkomingen blootlegde in het grensbeheer, de humanitaire hulpverlening en de samenwerking van Marokko met Spanje, rechtvaardigt het niet de conclusie die verschillende Europese en niet-Europese leiders eraan verbonden: dat Ceuta een ‘invasie’ van Europa was.

Binnen 48 uur hadden de Spaanse en Marokkaanse autoriteiten de orde hersteld. Meer dan 48.000 mensen werden teruggestuurd naar Marokko, terwijl degenen die achterbleven grotendeels niet-begeleide minderjarigen waren of mensen van wie de juridische procedures nog liepen. Niemand bereikte het Spaanse vasteland en wie Ceuta binnenkwam, kon niet verder reizen naar het Schengengebied.

Dat onderscheid doet ertoe. Ceuta was een dodelijke crisis aan een van Europa’s buitengrenzen, geen instorting van Europa’s grenzen zelf.

Veel Europese leiders behandelden de gebeurtenissen echter als iets veel groters. Een tijdelijk verlies van controle werd een test van de vraag of een beginsel waarop het Europese project rust – dat druk aan een buitengrens een gedeelde verantwoordelijkheid is – nog altijd standhield. Op dat punt schoten veel........

© Joop