Yargılamanın sağlıklı şekilde yürütülebilmesi için öncelikle görevli mahkemenin doğru belirlenmesi gerekir. Çünkü görev kuralları, usul hukukunun en temel kurumlarından biridir ve kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle mahkemeler, görevli olup olmadıklarını yargılamanın her aşamasında kendiliklerinden gözetmek zorundadır. Ayrıca taraflar da davanın her aşamasında görev itirazında bulunabilirler. Tarafların görev konusunda itiraz etmemiş olmaları veya görevli olmayan mahkemede yargılamaya devam etmeyi istemeleri sonucu değiştirmez. Zira görev, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri bir alan değildir.

Bu nedenle bir uyuşmazlıkta görevli mahkeme belirlenirken öncelikle uyuşmazlığa uygulanacak özel bir görev kuralının bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir. Eğer özel bir düzenleme mevcutsa öncelikle o uygulanır; özel bir düzenleme yoksa genel görev kuralları devreye girer.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 2. maddesinde;

“Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir.”

hükmüne yer verilmiştir.

Bu düzenleme, Asliye Hukuk Mahkemesini özel hukuk uyuşmazlıklarında genel görevli mahkeme olarak kabul etmektedir. Aynı zamanda “aksine düzenleme bulunmadıkça” ibaresiyle, özel kanunlarda farklı görev kurallarının getirilebileceği de açıkça öngörülmektedir.

Dernekler hukukunda ise özel bir kanuni düzenleme bulunmaktadır. 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun 36. maddesinde;

“Bu Kanunda geçen ‘mahkeme’ deyimi, görevli asliye hukuk mahkemesini ifade eder.”

hükmü yer........

© Hukuki Haber