Bir Avukatın Kaleminden

Mesleğe başladığım günden bu yana adliye koridorlarında değişmeyen tek şey yoğunluktur. Dosya sayıları arttı, hukuk fakülteleri çoğaldı, avukat sayısı katlandı. Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün 2024 tarihli raporuna göre Türkiye’de bir avukata yaklaşık 430 kişi düşmektedir. 1998’de 36 bin olan avukat sayısının 2025 itibarıyla 206 bini aşması, yalnızca istatistik değil; sahada hissedilen bir gerçekliktir.

Hukuka yönelimin artması kıymetlidir. Ancak nicelik artarken niteliğin aynı oranda güçlendirilmemesi, mesleğin ekonomik ve kurumsal dengesini bozmaktadır.

Avukatlık dışarıdan çoğu zaman dilekçe yazmak veya duruşmaya girmek olarak görülür. Oysa bizler savunma hakkının kurucu unsuruyuz. Savunma zayıfsa adalet kırılgandır. Bu nedenle mesele yalnızca bireysel değil; hukuk devletinin geleceğiyle ilgilidir.

Bugün en temel sorunlardan biri, emeğin değeri ile beklentiler arasındaki uçurumdur. Özellikle genç avukatlar için ekonomik koşullar ağırdır. Uzun yargılama süreleri, tahsilat sorunları ve düşük ücret politikaları mesleği sürdürülebilir olmaktan uzaklaştırmaktadır. Ücret rekabeti ise mesleki standartları zedelemektedir.

Sorunun kaynağı yalnızca avukat sayısı değildir. Hukuk eğitiminin niteliği, mesleğe kabul süreçleri ve kamusal istihdam alanlarının sınırlılığı birlikte değerlendirilmelidir. Aksi hâlde nicelik artışı, mesleğin itibarını aşındırmaya devam edecektir.

Burada dile getirilenler, neredeyse on yıldır bu meselelere kafa yoran bir avukatın bir aylık çalışmayla derlenmiş hâli olup, mevcut tabloyu anlamaya ve iyileştirmeye katkı sunma amacı taşımaktadır.

I. Türkiye’de Avukatlığın Temel Sorunları

1. Avukat Enflasyonu: Sayı Arttıkça Değer Azalıyor

Bugün Türkiye’de avukat sayısı, hukuki hizmet talebinin çok üzerinde. Kontrolsüz biçimde açılan hukuk fakülteleri, nitelikten çok niceliği önceledi. Bunun doğal sonucu olarak avukatlık; pazarlık konusu edilen, emeğin değersizleştirildiği bir meslek hâline geldi. Genç avukat için sorun iş bulmak değil, emeğinin karşılığını alabileceği bir iş bulmak oldu.

2. Ekonomik Güvencesizlik ve Mesleğin Sürdürülemezliği

Avukatların büyük çoğunluğu düzenli gelire sahip değil. Dava süreleri uzun, tahsilat sorunlu, vekâlet ücretleri düşük. Büro açmak cesaret değil, neredeyse kumar hâline geldi. Çoğu meslektaşımız fiilen asgari ücretin altında çalışıyor; bazıları ise mesleği bırakmayı ciddi biçimde düşünüyor.

3. Ücret Rekabeti ve Meslek Etiğinin Zedelenmesi

Piyasanın bu kadar daraldığı bir ortamda, ücret kırma sıradanlaştı. Kısa vadede iş getiren bu davranış, uzun vadede hepimizi fakirleştiriyor. Avukat, kendi emeğini savunamaz hâle gelirse; başkasının hakkını savunması da anlamını yitirir.

4. Yargı Sisteminde Avukatın Konumu

Yargının asli unsuru olması gereken savunma makamı, uygulamada çoğu zaman tali görülüyor. Duruşma salonlarında, icra dairelerinde, kalemlerde avukatın itibarı giderek aşınıyor. Bu, yalnızca avukatların değil; adil yargılanma hakkının da sorunudur.

5. Psikolojik Tükenmişlik

Belirsizlik, maddi kaygılar ve mesleki yalnızlık; avukatları ciddi bir tükenmişliğe sürüklüyor. Bu artık bireysel değil, mesleğin toplu bir ruh sağlığı sorunu hâline gelmiştir. Çoğu meslektaş işi gücü çok yolundaymış gibi yaşıyor güçlü görünmeye çalışıyor.

II. Yapısal Çözüm Önerileri

1. Hukuk Fakültelerine Kontenjan ve Akreditasyon

Hukuk fakülteleri plansız biçimde çoğaltılmış, fakültelerdeki akademisyen kadrolarının nitelik–nicelik dengesi tamamen bozulmuştur. Kontenjan sınırlaması ve sıkı bir akreditasyon sistemi getirilmeden avukatlık mesleğinin toparlanması mümkün değildir. Her mezun avukat olmak zorunda değildir; nitelikli ama az mezun, mesleği güçlendirir. Maalesef bu konuda çok geç kalınmıştır.

2.........

© Hukuki Haber