Münhasırlık Kaydı, Futbolcunun Bağımsız Sözleşme Yapma Hakkı ve Erken Fesih

Profesyonel futbol sektöründe menajerler; futbolcuların kulüplerle temas kurması, sözleşme görüşmelerinin yürütülmesi, transfer seçeneklerinin değerlendirilmesi ve kariyer planlamasının yapılması bakımından önemli bir işlev üstlenmektedir. Bununla birlikte menajerlik sözleşmelerinin uygulamada çoğunlukla münhasır şekilde düzenlenmesi, menajerin fiilî katkısı bulunmayan işlemlerden de ücret talep edip edemeyeceği sorununu ortaya çıkarmaktadır.

Uyuşmazlık özellikle, menajerin sözleşme süresi boyunca herhangi bir kulüple görüşmediği, futbolcuya teklif getirmediği veya sözleşme müzakeresine katılmadığı; buna karşılık futbolcunun kendi imkânlarıyla bir kulüp bularak profesyonel futbolcu sözleşmesi imzaladığı hâllerde belirginleşmektedir. Bu durumda menajer, yalnızca yürürlükteki münhasır menajerlik sözleşmesine dayanarak futbolcunun elde ettiği gelir üzerinden komisyon, cezai şart veya tazminat talep edebilecek midir?

Bu sorunun yalnızca sözleşmeye bağlılık ilkesi üzerinden cevaplandırılması mümkün değildir. Menajerin hangi hizmetleri üstlendiği, ücretin hangi edimin karşılığı olarak kararlaştırıldığı, bu edimlerin fiilen yerine getirilip getirilmediği ve menajerin faaliyetleri ile futbolcunun imzaladığı sözleşme arasında uygun bir illiyet bağı bulunup bulunmadığı birlikte değerlendirilmelidir.

Ayrıca menajerin hizmet ücreti ile münhasırlığın ihlalinden veya sözleşmenin haklı neden olmaksızın sona erdirilmesinden kaynaklanabilecek cezai şart ve tazminat talepleri birbirinden ayrılmalıdır. Hizmet ücreti, kural olarak yerine getirilmiş bir edimin karşılığıdır. Tazminat ise sözleşmeye aykırılık nedeniyle meydana gelen ve ayrıca ispatlanması gereken zararın giderilmesine yöneliktir.

Bu çalışmada futbol menajerinin fiilî katkısı bulunmayan işlemlerden ücret talep edip edemeyeceği; 5894 sayılı Kanun, TFF Futbol Menajerleri Talimatı, Türk Borçlar Kanunu hükümleri ile TFF Tahkim Kurulu ve CAS kararları çerçevesinde incelenecektir. Özellikle futbolcunun kendi adına hareket etmesi ile münhasır menajerini devre dışı bırakarak başka bir menajerden hizmet alması arasındaki hukuki farklılık üzerinde durulacaktır.

I. FUTBOL MENAJERLİĞİ SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ ÇERÇEVESİ

Futbol menajerliği ilişkisi, 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un Ek 2. maddesi ile Türkiye Futbol Federasyonu Futbol Menajerleri Talimatı’nda özel olarak düzenlenmiştir.

5894 sayılı Kanun’a göre futbolcu ile menajer arasında imzalanacak sözleşmenin noterde düzenleme şeklinde yapılması ve en fazla iki yıl süreli olması zorunludur. Menajerlik sözleşmesinde menajerlik faaliyetinin kapsamı, bundan kaynaklanan ücret, ödeme koşulları, menajerin edimleri ve fesih hükümleri açıkça gösterilmelidir.[1]

TFF Futbol Menajerleri Talimatı da sözleşmede menajerlik faaliyetinin kapsamı, ücret, ödeme koşulları, menajerin edimleri ve sözleşmenin sona ermesine ilişkin hükümlerin bulunmasını zorunlu tutmaktadır.[2]

Bu düzenlemeler, menajere yalnızca genel ve içeriği belirsiz bir temsil yetkisi verilmesinin yeterli olmadığını göstermektedir. Menajerin hangi hizmetleri vermeyi üstlendiği ve futbolcunun hangi hizmet karşılığında ücret ödeyeceği belirlenebilir olmalıdır.

Dolayısıyla menajerin ücret talebi incelenirken ilk soru yalnızca sözleşmenin yürürlükte olup olmadığı değil, talep edilen ücretin sözleşmede hangi hizmetin karşılığı olarak düzenlendiğidir.

Sözleşmenin bulunması menajerlik ilişkisinin hukuki temelini oluşturur. Ancak sözleşmenin varlığı, kararlaştırılan hizmetlerin yerine getirildiğini kendiliğinden göstermez. Kural olarak ücretin doğumu için sözleşmede tanımlanan ve ücrete bağlanan hizmetin ifa edilmiş olması gerekir.

II. MENAJERLİK SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ ÜCRETİN ŞARTLARINI ETKİLER

Futbol menajerliği sözleşmesinin her durumda yalnızca simsarlık, vekâlet veya hizmet sözleşmesi olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Sözleşmenin hukuki niteliği, menajerin üstlendiği somut edimlere göre belirlenmelidir.

Menajer yalnızca futbolcunun bir kulüple profesyonel sözleşme kurmasına aracılık etmeyi üstlenmişse ilişki, Türk Borçlar Kanunu’nun 520 ve devamı maddelerinde düzenlenen simsarlık sözleşmesine yaklaşır.

Simsarlık sözleşmesinde simsar, taraflar arasında bir sözleşme kurulması imkânını hazırlamayı veya sözleşmenin kurulmasına aracılık etmeyi üstlenir. TBK m.521 uyarınca simsar, kural olarak ancak faaliyeti sonucunda sözleşme kurulursa ücrete hak kazanır.[3]

Bu ücret modelinde yalnızca futbolcunun bir kulüple sözleşme imzalaması yeterli değildir. Menajerin faaliyeti ile kurulan sözleşme arasında uygun bir illiyet bağı bulunmalıdır. Kulüp, futbolcuya menajerden tamamen bağımsız şekilde ulaşmış ve menajer sözleşmenin kurulmasına hiçbir katkı sunmamışsa aracılık faaliyetine dayalı başarı ücretinin koşulları oluşmaz.

Buna karşılık menajerlik sözleşmesi yalnızca transfer aracılığından ibaret olmayabilir. Menajer; kariyer planlaması, futbolcunun kulüplere tanıtılması, gelen tekliflerin değerlendirilmesi, sözleşme müzakeresi, iletişim yönetimi veya sürekli danışmanlık gibi farklı edimler üstlenebilir.

Bu durumda sözleşme, vekâlet ve sürekli iş görme unsurları da taşıyabilir. Menajerin ücrete hak kazanması da yalnızca transferin gerçekleşip gerçekleşmediğine göre değil, ücretin bağlı bulunduğu somut edime göre belirlenir.

Örneğin ücret yalnızca profesyonel futbolcu sözleşmesinin kurulmasına bağlı bir komisyon olarak düzenlenmişse menajerin transfer sürecine katkısı aranır. Buna karşılık sözleşmede transferden bağımsız ve sürekli bir danışmanlık hizmeti açıkça tanımlanmışsa, transfer gerçekleşmese bile gerçekten ifa edilen danışmanlık hizmetinin karşılığı doğabilir.

Ancak “danışmanlık ücreti” başlığının kullanılması tek başına ücret hakkı yaratmaz. Menajerin hangi danışmanlık hizmetlerini verdiğini gösterebilmesi gerekir. Ayrıca TFF’ye bildirilen sözleşmenin dışında, taraflara veya üçüncü kişilere doğrudan ya da dolaylı menfaat sağlayan görünüşteki ek işlemler aracılığıyla kanuni ücret sınırlamalarının ve bildirim yükümlülüklerinin dolanılması mümkün değildir.[4]

Bu nedenle her uyuşmazlıkta ücretin adı değil, hangi edimin karşılığı olduğu ve bu edimin yerine getirilip getirilmediği araştırılmalıdır.

III. MENAJERİN HİZMET ÜCRETİNE HAK KAZANMASININ ŞARTLARI

A. Hizmetin sözleşmede önceden belirlenmiş olması

TFF Futbol Menajerleri Talimatı’na göre menajer, yalnızca ücretin menajerlik sözleşmesinde önceden belirtilen hizmetlere karşılık gelmesi ve menajerlik hizmetinin ifa edildiği tarihte sözleşmenin yürürlükte bulunması hâlinde ücrete hak kazanabilir.[5]

Buna göre menajerin talep ettiği bedelin hangi hizmetin karşılığı olduğu sözleşmeden anlaşılmalıdır.

“Futbolcu, sözleşme süresince imzaladığı bütün sözleşmelerden menajere belirli bir oranda ücret öder.” şeklindeki bir hüküm, menajerin hangi faaliyeti üstlendiğini tek başına açıklamaz. Böyle bir düzenlemenin geçerliliği ve kapsamı değerlendirilirken sözleşmenin bütünü, menajerin edimleri ve Talimat’ın emredici hükümleri birlikte ele alınmalıdır.

Menajerin yükümlülükleri belirsiz bırakılırken futbolcunun ücret ve cezai şart borçlarının ayrıntılı ve ağır şekilde düzenlenmesi, sözleşmesel dengeyi de tartışmalı hâle getirir. Özellikle menajer tarafından önceden hazırlanarak futbolcuya sunulan standart sözleşmelerde TBK m.20-25 hükümleri uyarınca genel işlem koşulları denetimi gündeme gelebilir.

B. Kararlaştırılan hizmetin fiilen yerine getirilmiş olması

Talimat, ücret hakkını sözleşmede önceden belirtilen hizmetlere ve bu hizmetlerin ifasına bağlamaktadır.

Bu nedenle menajerlik sözleşmesinin noterlikçe düzenlenmiş olması, menajerin ücret talep edebilmesi için gerekli olsa da tek başına yeterli değildir. Menajer, talebine dayanak olan hizmeti yerine getirdiğini de ortaya koymalıdır.

Bununla birlikte “hizmet” kavramı yalnızca sözleşmenin imzalandığı anda masada bulunmak şeklinde dar yorumlanmamalıdır. Menajerin futbolcuyu kulübe önermesi, ilk teması kurması, görüntü ve performans verilerini göndermesi, kulübün ilgilenmesini sağlaması veya görüşmeleri başlatması da sözleşmenin kurulmasına katkı sağlayabilir.

Belirleyici olan, yapılan faaliyetin niteliği ve sonradan kurulan profesyonel futbolcu sözleşmesi üzerindeki etkisidir.

Menajerin tek bir e-posta göndermiş olması her durumda yeterli olmayacağı gibi, nihai imzada yer almaması da her durumda ücret hakkını ortadan kaldırmaz. Menajer görüşmeleri başlatmış ve futbolcu daha sonra menajeri devre dışı bırakarak aynı süreci sonuçlandırmışsa, menajerin faaliyeti ile kurulan sözleşme arasındaki........

© Hukuki Haber