Alışveriş kararlarımızın arkasındaki ‘yetişkin mantığı’, genellikle çocuklukta kodlanan duygusal ihtiyaçların bir yansıması.

Klinik Psikolog Jeffrey Young’ın Şema Terapi kuramına göre, çocuklukta karşılanmayan duygusal ve maddi ihtiyaçlar, yetişkinlikte birer 'şemaya/zihinsel kalıba' dönüşür. Çocukluğunda yokluk hissiyle tanışan ya da istekleri sürekli ertelenen bir yetişkin, indirim etiketinde aslında bir ürünü değil, zamanında yaşadığı o yoksunluğun telafisini satın alır. "Şimdi almazsam bir daha bulamam" veya "Şimdi alarak çocukluğumdaki o yokluk hissini telafi edebilirim" duygusundadır.

Finansal psikolog Dr. Brad Klontz’un 'Para Senaryoları' çalışması da parayla kurduğumuz ilişkinin bilinçaltımızdaki çocukluk deneyimleriyle şekillendiğini gösterir. Klontz’a göre, zihnimizin bir köşesinde yükselen 'Bunu hak ettim' sesi, çocuklukta başarıların ya da tesellinin hediyelerle sağlandığı o ödül-sevgi eşleşmesinin yetişkinlikteki yankısıdır.

Telefonumuza bir indirim bildirimi düştüğünde zihnimizde üç temel çocukluk mekanizması devreye girer: Telafi harcaması, ödül-sevgi eşleşmesi ve güvenlik arayışı...

Bu ‘güvenlik arayışı’ ve nesnelere sığınma noktasında; John Bowlby’nin Bağlanma Kuramı devreye girer. Buna göre; çocukluğunda güvenli bir duygusal bağ kuramayan ya da kaygılı bağlanan bireyler, yetişkinlikte insan ilişkilerindeki belirsizliği nesnelerle ikame etmeye çalışırlar. İhtiyacından fazlasını stoklamak, indirimdeki bir ürünü ‘ne olur ne olmaz’ diyerek sepetten çıkarmamak, zihinde sahte bir güvenlik ve kontrol alanı yaratma çabasıdır.

Çocukluk şablonlarından özgürleşmek için:

Mantıklı harcama rehberi

Pazarlama stratejileri beynimizin duygusal çekmecelerini ve çocukluk şablonlarımızı bu kadar iyi işlerken, indirim tuzaklarına karşı tamamen savunmasız mıyız? Uzmanlar, finansal sağlığımızı korumak için yani mantıklı karar veren zihnimizi tekrar direksiyona geçirecek birkaç pratik adım var:

1.‘24 saat durma süresi’ kuralı

‘Hızlı ve Yavaş Düşünme’ kitabının yazarı Nobel ödüllü Psikolog Daniel Kahneman, 24 saat kuralı ile amigdala temelli Sistem 1'in yatıştırılıp Sistem 2'nin devreye konduğunu belirtir. O nedenle indirim bildirimini gördüğümüz an beyinde dürtüsel karar mekanizması olan amigdala tetiklenir.........

© HTHayat