Rabbimiz münzel veya afak ve enfüsteki ayetleri karşısında münasebetsizlik yapıp küfür ve alay adapsızlığı yapanlara karşı takınacağımız tavır ve ilişkimiz hakkında Nisa sûresinde net bir açıklamayla yol gösterir:

“Allah, kitapta size şöyle indirmiştir: Allah'ın ayetlerinin inkâr edildiğini ve onlarla alay edildiğini işittiğiniz zaman, onlar başka bir söze dalıncaya kadar onlarla beraber oturmayınız; yoksa siz de onlar gibi olursunuz. Şüphesiz Allah, münafıkları ve kafirleri cehenneme toplayacaktır.” (4/140)

El-Menar tefsirinde Muhammed Abduh ve Reşid Rıza diğer müfessirlerle birlikte bu ilahi hitap ve Mekke Döneminde de benzeri olan En’am sûresi 68. ayetteki ile birlikte uyarıların zamanı aşkın bir durumu ifade ettiği ve hükmün genel olduğu üzerinde müttefik olduklarını aktarırlar. Ayrıca münkeri ( yani dinen yasak çirkin bir işi, zulmü) onaylamanın veya görüp ve duyup da ses çıkarmamanın da münker olduğu üzerinde durulur. Bu konu, azimet ve ruhsat bağlamında da ele alınmaktadır.

Bu uyarıların günümüz cahiliyesindeki karşılığına değinmeden önce, konunun Siret-i Resul boyutunu kısaca hatırlatalım: Mekke Dönemi’nde müfrit inkârcıların vahiyle ve Resululullah (s) ile dalga geçmeye çalışan, onları karalayan münasebetsiz müstehzilerin konuşma ve sohbetlerine müdahale edip hak sözü söylemenin bedeli hakarete maruz kalmak, dayak yemek veya işkence uğramak oluyordu. Mesela Abdullah bin Mesud, Makam-ı İbrahim yanında Rahman suresini açıktan okuduğu için şiddete uğrayıp darp edilmişti. Mekke Dönemi ilk şehidlerinden Ebu Huzeyfe’nin himayesindeyken Ebu Cehil’e köle olarak verilen Sümeyye ve Yasir bin Amir, İslam’ı inkâr ve tahfif edenlere karşı hak sözü söylemekten vazgeçmedikleri için Sümeyye (r) mızraklanarak Yasir (r) parçalanarak şehid edilmiş ve yüce bir makama erişmişlerdi.

Bilal-i Habeşi ise ağır işkenceler altında ama kalbi imanlı olarak İslamî aidiyetini inkâr etmek durumunda kaldığı için Nahl suresinde lanetlenmekten istisna tutulmuştu (16/106). Tabii ki ruhsat dayanılamayacak acı; ruhsat dayanılamayacak mahrumluk ve işkence halinde söz konusudur. Ama bu ifsad ve inkâr ortamından uzaklaşmak-ayrılmak için bazı genç Müslümanlar iki defa Doğu Sudan’a hicret ederek Mekke cahili ortamını terk etmişlerdi.

Mekke cahili ortamı Zümer suresindeki (39/19) genel hicret uyarısıyla terk edilip Yesrib’e yani Medine’ye ulaşıldığında kısa zamanda Bedir Muharebesini kazanacak bir güç ve niteliğe ulaşılmıştı. Medine’de ise Resül’e ve Müslümanlara iftira atan ve Kur’an üzerinde spekülasyonlar yapan haham ve müşriklerin ileri gelenlerine fiili tavır alınmıştı.

Bu azimeti ifade eden durumla ilgili Müslim’in Sahih’indeki İman bölümündeki hadiste Resul-ü Ekrem şöyle buyurur: “ Sizden kim münker görürse, onu eliyle değiştirsin. Buna gücü yetmezse dililiyle değiştirsin. Buna da gücü yetmezse kalbiyle buğzetsin (ya da orayı terk etsin) bu ise imanın en zayıf derecesidir.” ( Müslim, İman 78) Başka bir hadiste ise “Kim Allah’a ve ahiret gününe inanıyorsa, üzerinde Allah’ın ayetleriyle alay edilen (mesela içki içilen)........

© Haksöz