Son yıllarda küresel siyasetin en tartışmalı figürlerinden biri olan Donald Trump etrafında dönen gelişmeler, sadece bir liderin kişiliğiyle açıklanamayacak kadar karmaşık bir tablo ortaya koyuyor. Bu tabloyu anlamak için “derin devlet”, “kontrol edilen lider” gibi kavramlardan ziyade, daha soğukkanlı ve tarihsel bir çerçeveye ihtiyaç var.

Öncelikle şu iddiayı ele alalım: Trump’ın sistem tarafından “servis edildiği” ve kontrol edilmek istendiği düşüncesi. Tarihsel olarak Amerika Birleşik Devletleri gibi kurumsallaşmış demokrasilerde, devlet aygıtı tek bir merkezden yönetilen monolitik bir yapı değildir.

Aksine; Pentagon, istihbarat kurumları, finans çevreleri ve siyasi partiler arasında zaman zaman örtüşen, zaman zaman çatışan güç odakları vardır. Trump’ın yükselişi bu güçlerin ortak bir planından çok, sistem içindeki çatlakların bir sonucu olarak görülebilir. 2016’da ortaya çıkan popülist dalga, küreselleşme karşıtı tepki ve elitlere güvensizlik, Trump gibi bir figür için uygun zemini hazırladı.

Trump’ın “dengesiz” olarak algılanmasının nedeni ise klasik siyasetçi profilinden sapmasıdır. Ancak bu sapma, onu sistem dışı değil, sistemin bir semptomu haline getirir. 20. yüzyılın sonlarından itibaren ABD’de artan ekonomik eşitsizlik, orta sınıfın erozyonu ve kültürel kutuplaşma, daha keskin ve norm dışı liderlerin önünü açmıştır. Bu anlamda Trump, bir neden değil, bir sonuçtur.

İran meselesine gelirsek: ABD-İran ilişkileri onlarca yıldır kriz üretmeye yatkın bir hat üzerinde ilerliyor. Trump döneminde bu gerilimin artması (nükleer anlaşmadan çekilme gibi adımlarla) aslında yeni bir stratejiden çok, ABD dış politikasındaki “şahin” geleneğin bir devamıydı. Burada da kişisel irrasyonellikten ziyade, iç politikaya oynayan sert güç söylemi belirleyici oldu.

Peki bundan sonra ne olur?

Kısa vadede ABD’de siyasi tansiyonun düşmesi zor görünüyor. Trump gibi figürler ya tamamen sistem dışına itilir ya da sistem tarafından sınırlandırılarak etkileri dengelenir. ABD’nin güçlü kurumları (mahkemeler, eyalet yönetimleri, medya) bu tür krizlerde genellikle fren mekanizması işlevi görür.

Orta vadede ise iki senaryo öne çıkıyor: 1.    Kutuplaşmanın daha da derinleştiği ve siyasi dilin sertleştiği bir dönem 2.    Yaşanan krizlerin ardından daha merkezci ve uzlaşmacı bir siyasetin yeniden güç kazanması

Sonuç olarak Trump’ı anlamak için onu “kontrol edilen bir figür” olarak görmekten ziyade, 21. yüzyılın başındaki Amerikan toplumunun kırılmalarının bir yansıması olarak değerlendirmek daha gerçekçi. Asıl mesele Trump’tan ziyade, onu mümkün kılan koşulların ortadan kalkıp kalkmayacağıdır. Eğer bu koşullar devam ederse, Trump gider ama “Trumpizm” farklı isimlerle varlığını sürdürür.

Post-Trump or the Trump Era?

The developments surrounding Donald Trump, one of the most controversial figures in global politics in recent years, present a complex picture that cannot be explained solely by the personality of a single leader. Understanding this picture requires a more dispassionate and historical framework, rather than concepts like "deep state" or "controlled leader." Let's first address the claim that Trump was "served" and controlled by the system.

Historically, in institutionalized democracies like the United States, the state apparatus is not a monolithic structure managed from a single center. On the contrary, there are power centers that sometimes overlap and sometimes clash among the Pentagon, intelligence agencies, financial circles, and political parties. Trump's rise can be seen less as a joint plan of these powers and more as a result of cracks within the system.

The populist wave that emerged in 2016, the anti-globalization reaction, and distrust of the elites prepared the ground for a figure like Trump. The reason Trump is perceived as "unstable" is his deviation from the classic politician profile. However, this deviation makes him not an outsider to the system, but a symptom of it. Since the late 20th century, increasing economic inequality, the erosion of the middle class, and cultural polarization in the US have paved the way for more radical and unconventional leaders. In this sense, Trump is a result, not a cause. Regarding the Iran issue: US-Iran relations have been on a path prone to generating crises for decades.

The increase in this tension during the Trump era (with steps like withdrawing from the nuclear agreement) was actually less of a new strategy and more a continuation of the "hawkish" tradition in US foreign policy. Here, too, hard power rhetoric playing to domestic politics, rather than personal irrationality, was the determining factor. So what happens next?

In the short term, it seems difficult for political tensions in the US to decrease. Figures like Trump are either completely pushed out of the system or their influence is balanced by the system through limitations.

The powerful institutions of the US (courts, state governments, media) usually act as a braking mechanism in such crises. In the medium term, two scenarios stand out: 1. A period in which polarization deepens and political language hardens. 2. A more centrist and conciliatory politics regains strength after the crises. In conclusion, to understand Trump, it is more realistic to view him not as a "controlled figure," but as a reflection of the fractures in American society at the beginning of the 21st century. The real issue is not Trump himself, but whether the conditions that made him possible will disappear.

If these conditions persist, Trump will leave, but "Trumpism" will continue to exist under different names.  

© Habererk