Şubat 2026 itibarıyla ABD ve İsrail, İran’a karşı ortak askeri operasyon başlattı. Forbes Türkiye’nin haberine göre, saldırılar hava ve denizden yürütüldü; İran’ın misillemesiyle özellikle Bahreyn’deki ABD üssü hedef alındı. Donald Trump, sosyal medyada yayımladığı videoda, operasyonun “Amerikan halkını savunmak ve İran’dan gelen yakın tehditleri ortadan kaldırmak” amacıyla başlatıldığını belirtti. Uluslararası ajanslar da operasyonun fiilen sahada başladığını doğruladı.

Resmî bir savaş ilanı söz konusu olmasa da, çatışmaların kapsamı ve hedefleri, bölgesel gerilimi ciddi şekilde artırıyor. İran misillemelerle karşılık verirken, Körfez’deki üsler ve enerji altyapıları potansiyel risk altında bulunuyor. Şimdi bu bağlamda bu gelişmeleri hangi perspektif üzerinden okumalıyız?

Amerika ve İsrail, İran’a karşı askeri bir hamleye girişiyorsa, bunun nedeni elbette ki ideolojik değil; güç dengesi, caydırıcılık ve jeopolitik zorunluluklardır. Gerçekçi perspektifte; devletlerin temel amacı hayatta kalmaktır. Bu noktada hayatta kalmanın yegâne yolu ise, potansiyel tehditleri erken aşamada sınırlamaktan geçer.

İran, devrim sonrası kurduğu güvenlik devleti yapısıyla bölgesel nüfuzunu vekil güçler, füze kapasitesi ve stratejik derinlik üzerinden genişletmeye çalıştı. Irak, Suriye ve Lübnan hattında oluşturduğu etki alanı, İsrail tarafından “çevrelenme”, Washington tarafından ise “hegemonik düzenin aşınması” olarak okundu. Bu noktada mesele ideolojik değil, yapısaldır: İran güç projeksiyonu yapabiliyorsa, karşı blok bunu dengeleme ihtiyacı hisseder. Realizm buna “güç dengesi refleksi” der.

İsrail açısından İran dosyası varoluşsal güvenlik meselesidir. Füze kapasitesi ve nükleer eşik tartışmaları, Tel Aviv’in güvenlik doktrininde önleyici saldırı seçeneğini sürekli masada tutar. ABD için ise konu daha geniştir: Körfez enerji akışının güvenliği, müttefiklerin korunması ve küresel caydırıcılığın sürdürülmesi…

Washington bir kez zayıf görünürse, yalnızca Orta Doğu’da değil, Asya-Pasifik’ten Doğu Avrupa’ya kadar caydırıcılığı sorgulanır.

Bu nedenle olası bir müdahale, yalnızca İran’a değil; sisteme verilen bir mesajdır. Ancak jeopolitik denilen olgu, harita üzerinde başlar ve asla orada bitmez. İran’ın konumu da bu açıdan sıradan değildir. Hürmüz Boğazı dünya petrol ticaretinin can damarıdır.

Bu boğazda yaşanacak bir aksama, yalnızca bölgesel değil küresel ekonomik bir sarsıntı yaratır. Enerji fiyatlarındaki sert yükseliş, Avrupa’dan Asya’ya enflasyonu tetikler, büyümeyi baskılar ve siyasi istikrarsızlığı artırır.

Dolayısıyla İran’a yönelik her askeri baskı, enerji piyasaları üzerinden tüm dünyayı rehin alır. Komşu ülkeler açısından ise, risk katmanlıdır. Körfez monarşileri —Bahreyn, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt— ABD askeri varlığına ev sahipliği yaptıkları için doğrudan hedef haline gelebilirler. Ayrıca; İran’ın misilleme kapasitesi simetrik olmak zorunda da değildir; füze, insansız hava aracı, deniz sabotajı ve siber saldırı gibi asimetrik araçlar yeterlidir. Bu ülkelerin petrol ve LNG terminalleri, modern ekonominin en kırılgan düğüm noktalarıdır.

Türkiye ise savaşın tarafı olmasa da coğrafyanın ortasındadır. Enerji geçiş ülkesi olması onu stratejik hale getirir. Karadeniz altından geçen TürkAkım ve Mavi Akım, yalnızca Türkiye için değil Avrupa için de kritik önemdedir. Kritik altyapılar büyük güç rekabetinde “yumuşak hedeflerdir”. Vladimir Putin’in bu hatlara yönelik sabotaj ihtimaline dair açıklamaları, doğrudan İran çatışmasından bağımsız olsa bile, genişleyen jeopolitik gerilim çağında enerji arterlerinin stratejik baskı unsuru olarak görüldüğünü gösterir.

Rusya açısından tablo daha karmaşıktır. İran’ın zayıflaması Moskova’nın bölgesel manevra alanını daraltabilir; ancak enerji fiyatlarının yükselmesi Rus ekonomisine kısa vadeli gelir avantajı sağlar. Bu, realizmin klasik paradoksudur: Çatışma bir aktörü zayıflatırken diğerine fırsat sunabilir.

Savaşın olası sonuçları üç eksende şekillenir. Birincisi, sınırlı ve kontrollü çatışma senaryosudur: Taraflar güç gösterisi yapar, fakat topyekûn savaştan kaçınır. İkincisi, vekâlet savaşlarının genişlemesidir; Lübnan’dan Irak’a uzanan hat alevlenebilir. Üçüncüsü ise enerji şokudur; Hürmüz’deki bir kesinti küresel resesyonu tetikleyebilir. En tehlikeli ihtimal ise yanlış hesaplamadır. Realist dünya düzeninde savaşlar çoğu zaman planlandığı gibi değil, kontrolden çıktığı için büyür.

Son kertede bu kriz bir medeniyet çatışması değil, çıplak bir güç mücadelesidir. Rejim tipleri, ideolojik söylemler ve diplomatik retorik; hepsi stratejik hesapların üzerindeki ince ciladır. Asıl belirleyici olan askeri kapasite, coğrafi konum ve enerji arterleridir. Devletler dostluk ya da düşmanlıkla değil, çıkar ve tehdit algısıyla hareket eder.

Orta Doğu bir kez daha satranç tahtası olmuştur. Ancak bu oyunda taşlar yalnızca asker değildir; petrol tankerleri, boru hatları, boğazlar ve finans piyasaları da hamle yapar. Ve her hamle, yalnızca bölgeyi değil, küresel düzenin kırılgan dengesini de sarsar. Jeopolitik bize şunu öğretir: Coğrafya değişmez. Güç boşluk kaldırmaz. Caydırıcılık zayıfladığında savaş ihtimali artar. Bu nedenle İran etrafında şekillenen gerilim, yalnızca bugünün değil, önümüzdeki on yılın güç mimarisini belirleme potansiyeline sahiptir.

The New Balance to be Established Through Iran: Straits, Pipelines, Military Bases

As of February 2026, the US and Israel launched a joint military operation against Iran. According to Forbes Turkey, the attacks were carried out from the air and sea; Iran retaliated, particularly targeting the US base in Bahrain. Donald Trump stated in a video released on social media that the operation was launched "to defend the American people and eliminate imminent threats from Iran." International agencies also confirmed that the operation had effectively begun on the ground.

Although there is no formal declaration of war, the scope and targets of the conflict are significantly increasing regional tensions. As Iran retaliates, bases and energy infrastructure in the Gulf are potentially at risk. Now, from what perspective should we interpret these developments? If America and Israel are undertaking a military offensive against Iran, the reason is certainly not ideological; it is driven by the balance of power, deterrence, and geopolitical necessities.

From a realistic perspective, the primary goal of states is survival. At this point, the only way to survive is to limit potential threats at an early stage.

Iran, through the security state structure it established after the revolution, sought to expand its regional influence via proxy forces, missile capabilities, and strategic depth. Its sphere of influence along the Iraq, Syria, and Lebanon line was interpreted by Israel as "containment" and by Washington as "the erosion of the hegemonic order." At this point, the issue is not ideological but structural: if Iran can project power, the opposing bloc feels the need to counterbalance it. Realism calls this the "balance of power reflex." For Israel, the Iranian issue is an existential security matter.

The debates surrounding missile capabilities and the nuclear threshold keep the option of a preemptive strike constantly on the table in Tel Aviv's security doctrine. For the US, the issue is broader: the security of Gulf energy flows, the protection of allies, and the maintenance of global deterrence… If Washington appears weak even once, its deterrence will be questioned not only in the Middle East but also from Asia-Pacific to Eastern Europe. Therefore, a potential intervention is a message not only to Iran but to the system as a whole. However, the phenomenon called geopolitics begins on the map and never ends there. Iran's position is no ordinary one in this respect. The Strait of Hormuz is the lifeline of the world's oil trade. Any disruption to this strait would create not only a regional but also a global economic shock.

A sharp rise in energy prices would trigger inflation from Europe to Asia, suppress growth, and increase political instability. Therefore, any military pressure on Iran would hold the entire world hostage through energy markets. For neighboring countries, the risk is multifaceted. The Gulf monarchies—Bahrain, Qatar, the United Arab Emirates, Kuwait—could become direct targets because they host a US military presence.

Furthermore, Iran's retaliatory capacity does not have to be symmetrical; asymmetrical tools such as missiles, drones, naval sabotage, and cyberattacks are sufficient. The oil and LNG terminals of these countries are among the most vulnerable nodal points of the modern economy.

Although Turkey is not a party to the war, it is located in the middle of the geography. Its status as an energy transit country makes it strategic. The TurkStream and Blue Stream pipelines, which run under the Black Sea, are critically important not only for Turkey but also for Europe. Critical infrastructures are "soft targets" in great power competition. Vladimir Putin's statements about the possibility of sabotage against these pipelines, even if not directly related to the conflict with Iran, show that energy arteries are seen as strategic pressure points in an era of expanding geopolitical tensions.

The picture is more complex for Russia. The weakening of Iran could narrow Moscow's regional maneuvering space; however, rising energy prices provide a short-term income advantage to the Russian economy. This is the classic paradox of realism: Conflict can weaken one actor while offering an opportunity to another. The possible outcomes of the war are shaped along three axes. First, a limited and controlled conflict scenario: The parties engage in a show of force but avoid all-out war. Second, the expansion of proxy wars; the line stretching from Lebanon to Iraq could ignite.

Third, an energy shock; A disruption in the Strait of Hormuz could trigger a global recession. The most dangerous possibility, however, is miscalculation. In the realist world order, wars often escalate not as planned, but because they spiral out of control.

Ultimately, this crisis is not a clash of civilizations, but a naked power struggle. Regime types, ideological discourses, and diplomatic rhetoric are all thin veneers on strategic calculations. The real determinants are military capacity, geographical location, and energy arteries. States act not out of friendship or enmity, but out of self-interest and perceived threats. The Middle East has once again become a chessboard.

But in this game, the pieces are not only soldiers; oil tankers, pipelines, straits, and financial markets also make moves. And each move shakes not only the region but also the fragile balance of the global order. Geopolitics teaches us this: Geography does not change. Power abhors a vacuum. When deterrence weakens, the likelihood of war increases.

Therefore, the tension shaping around Iran has the potential to determine the power architecture not only of today but also of the next decade.

© Habererk