Barzaniler ikinci büyük darbeyi, 2023 senesinde, Bağdat’la aralarındaki uluslararası mahkemeyi kaybettiklerinde aldılar. Bu tarihe kadar Bölgesel Yönetim (IKB) petrolünü Türkiye üzerinden satıyordu. Bağdat, IKB’nin buna hakkı olmadığı savıyla, tahkime başvurmuştu. Tahkim Bağdat’ı haklı buldu ve Türkiye’ye ceza kesti. Kesilen ceza, 15 günde sevk edilen petrol tutarı kadardı.

IKB, Ankara’ya ‘’Cezayı biz üstlenelim, ticarete devam edelim. Gelecekteki cezaları da biz öderiz’’ teklifiyle geldi. Ankara stratejik bir adım atarak bu teklifi reddetti ve ihracatı durdurdu. ‘’Uluslararası mahkemelerin kararına aykırı davranamayız’’ dendi Ankara’ya arka arkaya gelen Barzanilere. Barzaniler petrolü ucuza verdiklerinden böyle bir tavır beklemiyorlardı. Şok oldular.

Petrol dışında kayda değer geliri olmayan IKB kısa sürede iflas etti. KDP oy kaybetmeye, KYB güçlenmeye başladı. Erbil, maaşları ödeyemez duruma gelince memurları merkezi yönetime devretti. Petrol ihracatı konusunda Bağdat’la anlaşmak zorunda kaldı ki bu gelirlerinin ihracat bedellerinin Erbil’e değil Bağdat’a gitmesi demek. Taraflar anlaşınca Türkiye petrol nakil hattını açtı.

Bölgesel yönetimin en zayıf noktası, 1991 yılından itibaren sahip olduğu muazzam petrol gelirini üretken yatırımlara dönüştürememiş olması. IKB’nin sınırları içinde yaşayan 6,5 milyon Iraklının, 1,2 milyonu memur. Çoğu evinde oturarak maaş alıyor. Ekseriyeti 50 yaşın üstünde olan peşmergeler cabası. Yatırım olmayınca istihdamda olmuyor. Bu nedenle IKB kurulduğundan beri 1 milyonu aşkın genç yurtdışına göçtü.

Artık Barzanilerin üretim ekonomisi kurmaları mümkün değil. Zira Kerkük’le birlikte petrol gelirlerinin büyük kısmını yitirdiler. Azalan gelirleri de Bağdat’a gidiyor. Bağdat diğer eyaletlere gönderdiğinden daha hallice bir tutarı Erbil’e havale ediyor.

Petrolden sonra ana gelir kaynakları, Habur sınır kapısında aldıkları vergiler. Türkiye, Esat devrilene kadar Ortadoğu’ya Habur üzerinden ulaşıyordu. Karayolundan yaptığımız toplam ihracatın 5’i Habur’dan geçiyordu. 2021 ve 2022 yıllarında kapıdan geçiş yapan tır sayısı milyonu geçti. Petrol gelirlerinin azalması ve Suriye’de rejimin değişmesi geçişleri yani gelirleri azalttı. (2026 yılında günde ortalama 1700 geçiş var)

PYD’nin tasfiyesi geçişleri daha da azaltacak. Zira bu bölge artık Kuzey Irak’tan değil Suriye ve........

© Habererk