menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Avrupa Ayakta, Türkiye Suskun: Tek Adam Rejimlerinin Gölgesinde Bir Toplum!

238 0
25.10.2026

Avrupa'nın sokaklarında öfke, meydanlarında itiraz, üniversitelerinde direniş var. Fransa'dan İtalya'ya, İspanya'dan Belçika'ya kadar insanlar hayat pahalılığına, adaletsizliğe, işsizliğe, barınma krizine ve geleceklerinin ellerinden alınmasına karşı seslerini yükseltme cesaretini gösterdi. Gençler geleceklerini, işçiler emeklerini, emekliler insanca yaşam haklarını savunmak için meydanlarda. Peki Türkiye? Avrupa'daki sorunların çok daha ağırlarını yaşayan milyonlar neden sessiz? Neden bu ülkede açlık bile sıradanlaştı? Neden yoksulluk kader, adaletsizlik alışkanlık, hukuksuzluk olağan bir devlet pratiği hâline geldi? Asıl üzerinde düşünülmesi gereken mesele tam da budur: Bir toplum ne kadar yoksullaşırsa değil, ne kadar haksızlığa alışırsa o kadar büyük bir felaketin eşiğine gelir. Avrupa'daki toplumsal hareketlerin merkezinde yalnızca ekonomik talepler yok. Gençler siyasal temsil krizine, eğitimde fırsat eşitsizliğine, sermayenin çıkarlarına göre şekillenen kamu politikalarına ve geleceksizliğe itiraz etmekte. Fransa'da eğitim sisteminin sorunları, İspanya ve Portekiz'de barınma krizi, İtalya'da ekonomik sıkıntılar, Belçika'da eğitim bütçesindeki kesintiler, Balkanlar'da yolsuzluk ve yönetim anlayışı toplumsal hoşnutsuzluğun başlıca nedenleri arasında. Bu hareketlerin ortak noktası, yurttaşların kendilerini yalnızca seçimden seçime hatırlanan birer oy deposu olarak kabul etmemesidir. İnsanlar yönetenlerden hesap sorma, kamusal kararları sorgulama ve haklarını savunma iradesini ortaya koymakta. Türkiye'de ise tablo çok daha düşündürücü. Bir tarafta geçim sıkıntısı altında ezilen milyonlar, diğer tarafta ekonomik krizden etkilenmemiş gibi yaşayan ayrıcalıklı bir azınlık. Bir tarafta pazardan akşamın son saatlerinde ucuz sebze arayan emekliler, diğer tarafta kamu kaynakları üzerindeki ayrıcalık tartışmaları. Bir tarafta yıllarca eğitim gördüğü hâlde iş bulamayan gençler, diğer tarafta liyakat yerine siyasi yakınlığın belirleyici olduğu yönündeki yaygın kanaat. Asgari ücretlinin geliri temel ihtiyaçlar karşısında erirken emeklinin aylığı insanca yaşam koşullarından uzak. Çiftçi üretim maliyetleri altında ezilirken esnaf borç yüküyle mücadele içinde. İşçi emeğinin karşılığını alamazken üniversite mezunu gençler geleceklerini başka ülkelerde arama düşüncesine mahkûm. Avrupa'da insanlar yaşam standartları gerilediği için itiraz ederken Türkiye'de milyonlar yaşam standartlarının ne kadar daha gerileyebileceğini hesaplamak zorunda. Üstelik mesele yalnızca ekonomi değil! Türkiye'de adalet sistemine duyulan güven, hukuk devleti ilkesi, ifade özgürlüğü, basın bağımsızlığı, eğitim politikaları, sağlık hizmetlerine erişim, kadın cinayetleri, çocukların korunması, iş güvenliği, çevre tahribatı, deprem güvenliği, kamu kaynaklarının kullanımı ve siyasal kutuplaşma birbirinden bağımsız sorunlar değil. Bunların tamamı yönetim anlayışıyla doğrudan ilişkili. Bir ülkede yurttaş adalet ararken siyasi kimliğini düşünmek zorunda kalırsa orada hukuk devleti tartışmalı hâle gelir. Gazeteci haberinden, akademisyen düşüncesinden, öğrenci eleştirisinden, memur siyasi görüşünden dolayı endişe duyarsa özgürlüklerin anayasal güvenceleri kâğıt üzerinde kalır. Hukukun üstünlüğünün yerini üstünlerin hukuku aldığına dair toplumsal inanç güçlenirse yalnızca mahkemelere değil, devletin bütün kurumlarına duyulan güven sarsılır. İşte tek adam rejimlerinin en büyük tehlikesi burada ortaya çıkar. TEK ADAM REJİMİ YALNIZCA İKTİDARI DEĞİL, TOPLUMUN İTİRAZ ETME CESARETİNİ DE KUŞATIR! Demokrasi yalnızca sandığa gitmekten ibaret değil. Demokrasi; kuvvetler ayrılığı, bağımsız yargı, özgür basın, güçlü parlamento, hesap verebilir yönetim ve örgütlü toplum demektir. Gücün tek merkezde toplandığı, denetim mekanizmalarının zayıfladığı ve devlet kurumlarının siyasi iktidarla özdeşleştiği sistemlerde yurttaşın karar alma süreçleri üzerindeki etkisi azalır. Siyasi sadakat liyakatin önüne geçer, eleştiri düşmanlık olarak algılanır, muhalefet meşru bir demokratik unsur olmaktan çıkarılıp tehdit gibi sunulur. Böyle bir yönetim anlayışında iktidar kendisini devletin sahibi, yurttaşı ise yönetilmesi gereken bir kitle olarak görme tehlikesi taşır. Oysa devlet hiçbir kişinin, ailenin, partinin, cemaatin veya sermaye grubunun mülkü değil. Devlet milletindir. Kamu kaynakları milletindir. Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş felsefesi de bu ilkeye dayanır. Mustafa Kemal Atatürk'ün ortaya koyduğu cumhuriyet anlayışı, kişilerin iradesine dayalı yönetimin yerine millet egemenliğini esas alan bir siyasal düzeni hedef alır. Cumhuriyetin özü, kulluktan yurttaşlığa geçiştir. Yurttaşlık ise yalnızca haklara sahip olmak değil, o hakları savunabilecek özgür iradeye sahip olmaktır. Bugün Türkiye'nin temel ihtiyacı da tam olarak budur: Kişilere bağlı değil, kurumlara dayalı bir devlet düzeni; siyasi sadakate değil, liyakate dayalı kamu yönetimi; korkuya değil, hukuka dayalı bir toplumsal hayat. YOKSULLUK KADER DEĞİL, SİYASAL TERCİHLERİN........

© Habererk