Parayı çalmak, artık bir yazma eylemi. Peki bilgi bolluğu içinde istihbarat kaybolabilir mi?

Geçen hafta şöyle bitirmiştik: Refleksleri güçlü bir ülkeyiz; sıradaki iş, refleksi hafızaya çevirmek.

Bu hafta bir basamak daha aşağı ineceğiz. Çünkü defterin altında, ondan da temel bir soru duruyor: Kim "ben söyledim" diyebiliyor?

4 Şubat 2016. Bangladeş Merkez Bankası'nın ödeme terminali, arka arkaya otuz beş transfer talimatı gönderdi. Toplam tutar 951 milyon dolar. Saat seçimi tesadüf değildi: Bangladeş'te hafta sonu başlamıştı, New York'ta iş günü sürüyordu.

New York'taki muhatap banka beş talimatı işleme aldı. 101 milyon dolar hesaptan çıktı. Bunun 81 milyon doları Filipinler'e, oradan kumarhanelere gitti.

Sri Lanka'ya gidecek 20 milyon dolar ise son anda durduruldu. Sebep bir yazım hatasıydı: Alıcı adında "Foundation" yerine "Fandation" yazıyordu.

Şimdi vakanın en şaşırtıcı yanına gelelim. Hiçbir şifre kırılmadı. Ödeme ağı ele geçirilmedi. Kasa soyulmadı.

Saldırganlar bankanın parasını değil, bankanın "ben söyledim" deme yeteneğini çaldılar. Bir ayrıntı daha: Teyit çıktılarını basan yazıcı da manipüle edilmişti. Bankalarda "dört göz ilkesi" vardır: Bir işlemi, en az iki kişi görür. O gece, iki göz de aynı yalanı gördü.

Peki nasıl oldu da bir soygun, tek bir kasa kırılmadan tamamlandı?

Cevap için paranın kendi hikâyesine bakmak gerekiyor. Çünkü para, tarih boyunca birkaç kez kılık değiştirdi.

Önce bir ölçüydü. İnsanlar mal takas ederken neyin neye eşit olduğunu söylemek zorundaydı. Para, bu eşitliğin adıydı. Ortada taşınan bir şey değil, ortak bir kabul vardı.

Sonra bir mal oldu. Ölçü, ölçtüğü şeyin içine girdi: Altın, gümüş. Para artık hem değerin ölçüsü hem değerin kendisiydi. Cebinizdeki şey, kendi ağırlığınca kıymetliydi ve kimseye sormanız gerekmiyordu.

Sonra bir söze dönüştü. Banknot aslında bir senettir: "Bunu getirene şu kadar altın ödenecektir." Değer, maldan çıkıp vaade taşındı. O günden itibaren paranın arkasında bir kurum, bir imza ve bir güven durdu.

Bugün ise para bir veridir. Cebinizdeki kart değer taşımaz; bir kaydı işaret eder. Maaşınız bir kâğıt değil, bir satırdır. Havale dediğimiz şey, bir mesajdır. Dünyada dolaşan paranın ezici çoğunluğu hiçbir zaman fiziksel bir biçim almaz. Bir veri tabanından ötekine geçen bir kayıt olarak yaşar ve ölür.

Şimdi Dakka'ya dönün.

O gece kırılacak bir kasa yoktu. Para bir veriydi. Ve veriyi çalmanın yolu onu almak değil, onu yazmaktı.

Modern hırsızlığın tanımı budur: Yazma yetkisini ele geçirmek.

Buradan da bu yazının ana hükmü çıkıyor: Para veri hâline geldiyse, paranın gücü de veriye geçmiştir. Yani paranın hareketini kimin doğrulayabildiği, artık paranın kendisidir.

Peki bu doğrulama yetkisi nerede duruyor?

Küresel finansal sistem, düz bir ağ değildir. Yıldız biçiminde bir yapıdır. Mesajlaşma birkaç kanaldan, takas birkaç kurumdan, saklama birkaç........

© Haber Vakti