Bu satırları okurken kendinizi bütünüyle hareketsiz hissediyor olabilirsiniz. Oysa bu durum sadece bir yanılsamadan ibaret. Gezegenimizin kendi ekseni etrafında dönerken aynı zamanda Güneş’in çevresinde eliptik bir yörüngede koşturduğunu daha ilkokul sıralarında öğrendik. Astronomiye meraklı olanlarınız ise Güneş Sistemi’nin, içinde yer aldığı Samanyolu Galaksisi’nin merkezi etrafında devasa bir tur attığını biliyordur. Ancak gezegenimizin içinde olduğu hareket düzenekleri yalnızca bunlarla sınırlı değil. Hareketlerin en geç keşfedileni, aynı zamanda en hızlısı ve en gizemlisi.

Evrenin derinliklerindeki meçhul bir noktaya doğru, diğer tüm hareketlerimizden çok daha büyük bir hızla çekiliyoruz. Bu çekiş öyle güçlüdür ki, yalnızca bizi veya Güneş Sistemi’ni değil, tüm Samanyolu’nu ve komşu galaksileri de inanılmaz bir hızla peşinden sürüklemektedir.

1970’lerde yapılan gözlemler, Samanyolu Galaksisi’'nin yalnızca kendi çevresinde dönmediğini, aynı zamanda evrenin derinliklerindeki gizemli bir noktaya doğru sürüklenmekte olduğunu ortaya koydu. O andan başlayarak, artık yalnızca bir yıldızın çevresinde dönen küçük bir gezegende yaşayan canlılar değiliz; kozmik bir akıntının da yolcusuyuz.

Dünya Dönüyor

Dünya, ekvatorda kendi ekseni etrafında saatte yaklaşık 1.670 kilometre hızla döner ve bir turunu 23 saat 56 dakika 4 saniyede tamamlar. Ses hızını (yaklaşık 1.235 km/saat) aşan bu hareketi hiçbir şekilde hissetmeyiz; çünkü atmosfer de bizimle birlikte döner ve yerçekimi bizi yeryüzüne sımsıkı bağlar.

[Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşüne ek olarak, iki önemli periyodik hareketi daha vardır: eksen salınımı ve eksen eğikliği salınımı. Eksen salınımı, yaklaşık 26.000 yıllık bir döngüyle Dünya’nın dönme ekseninin, yavaşlayan bir topaç gibi yalpalayarak, uzayda farklı bölgelere yönlenmesidir. Bu hareket, “Kutup Yıldızı”nı değişken kılar; günümüzde Polaris bu konumu işgal etse de, gelecekte Vega gibi diğer yıldızlar aynı rolü üstlenecektir. Salınım, mevsimleri değil, mevsimlerin gökyüzündeki konumlarını değiştirir; bu da antik takvimlerin günümüzde geçersiz olmasının temel nedenidir.

Diğer hareket olan eksen eğikliği salınımı, yaklaşık 41.000 yıllık döngülerle eksen açısının 22,1° ile 24,5° arasında değişmesidir. Bu değişim doğrudan iklimi etkiler: eğiklik arttıkça yazlar daha sıcak, kışlar daha soğuk olur; azaldıkça iklimler yumuşar. Bu salınım, özellikle kutup buzullarının büyüyüp küçülmesi ve uzun vadeli iklim döngüleri, örneğin buzul çağları üzerinde belirleyici rol oynar.]

Bunun yanında gezegenimiz Güneş çevresinde saniyede yaklaşık 30 km (saatte 108.000 km) hızla, elips biçiminde........

© Gazete Pencere