Çocuk yetiştirmek, yalnızca sevgi vermek ve ihtiyaçlarını karşılamak değildir. Aynı zamanda çocuğa hayatın sınırlarını, başkalarının haklarını, sorumluluklarını ve kendi davranışlarının sonuçlarını öğretme sürecidir. Bu süreçte ebeveynlerin en çok zorlandığı konulardan biri de çocuklarına nasıl sınır koyacaklarıdır. Bir yanda çocuğunun üzülmesini istemeyen, onunla iyi bir ilişki kurmayı amaçlayan anne babalar, diğer yanda kuralsızlığın getirdiği çatışmalar ve davranış sorunları… Peki, çocukla sağlıklı sınırlar nasıl geliştirilir?

Öncelikle sınır koymak ile baskı kurmak arasındaki farkı anlamak gerekir. Sınır, çocuğun davranışlarına rehberlik eden, yaşına ve gelişim düzeyine uygun, tutarlı bir çerçevedir. Baskı ise çoğu zaman korku, tehdit, utandırma ve cezalandırma yoluyla çocuğun davranışlarını kontrol etmeye çalışır. Sağlıklı sınırlar çocuğa şu mesajı verir: “Sen değerlisin, duyguların önemli ancak her davranış kabul edilebilir değildir.” Böylece çocuk hem kabul gördüğünü hisseder hem de davranışlarının sorumluluğunu öğrenir.

Gelişim psikolojisinin önemli isimlerinden Diana Baumrind’in ebeveynlik tutumları üzerine yaptığı çalışmalar, sevgi ve anlayışla birlikte makul kuralların ve tutarlı rehberliğin önemini ortaya koymaktadır. Çocuğun her isteğini sorgulamadan kabul etmek de her davranışını katı bir otoriteyle kontrol etmek de sağlıklı gelişim için yeterli değildir. Çocuğun duygu ve düşüncelerine değer veren, ancak gerektiğinde sınır koyabilen bir ebeveyn tutumu, çocuğun hem bağımsızlık kazanmasına hem de sorumluluk geliştirmesine yardımcı olur.

Çocuğun her istediğini yapmak, her zaman onun iyiliğini istemek anlamına gelmez. Çocuklar beklemeyi, hayal kırıklığıyla baş etmeyi ve istekleri ile ihtiyaçları arasındaki farkı zaman içinde öğrenirler. Bir oyuncağı alamadığı için ağlayan çocuğa hemen istediğini almak, o anki huzursuzluğu sona erdirebilir. Ancak çocuk, her ağladığında istediğinin yerine getirileceğini de öğrenebilir. Burada önemli olan, çocuğun ağlamasını engellemek değil, hayal kırıklığını yaşarken ona eşlik edebilmektir. “Bu oyuncağı çok istediğini biliyorum. Şu anda alamayacağız.........

© Gazete İpekyol