Bu hafta küresel piyasalarda yapay zeka yatırımlarının bir balona dönüştüğü endişesi yeniden güçlendi. Hafta boyunca Asya ve ABD piyasalarında yapay zekayla ilişkili hisselerde peş peşe sert satışlar görüldü. Yapay zeka altyapısını büyük oranda borçla finanse eden CoreWeave ile veri merkezi yatırımları nedeniyle borç yükü hızla artan Oracle’ın temerrüt riskine karşı sigortalanmasının maliyeti rekor düzeylere çıktı. Peki bu gelişmeler, bazılarının öne sürdüğü gibi yapay zeka balonunda sona yaklaşıldığının işaretleri mi?

Son iki yazıda yapay zeka modellerinin nasıl çalıştığına ve bu modelleri besleyen verinin nereden geldiğine, hangi süreçlerde üretildiğine göz atmıştık. İnsanlığın bugüne kadar ürettiği bilgi birikimi ve sürekli genişleyen veri setleri, yapay zeka modellerinin temel ham maddesini oluştursa da bu modellerin geliştirilmesi ve çalıştırılması bir yandan da çok yüksek bir hesaplama kapasitesi gerektiriyor. Bu kapasite, oldukça gelişmiş işlemcilerden yüksek hızlı belleklere, bunları bir araya getiren süper bilgisayarlardan büyük veri merkezlerine, elektrik şebekelerinden soğutma sistemlerine çok kapsamlı bir maddi altyapı üzerine kurulu. Yapay zeka yatırımlarının bir bölümü model geliştirme, yazılım, veri hazırlama, ARGE ve uzman emeği gibi gayrimaddi varlıklara giderken, bugünkü yatırım patlamasının en görünür kısmını büyük ölçekli sabit sermaye yatırımları oluşturuyor.

Yapay sinir ağlarını eğitmek ve çalıştırmak muazzam miktarda matematiksel işlem içeriyor. “Compute” olarak adlandırılan bu hesaplama gücü, en basit tanımıyla, belirli bir sürede yapılabilen işlem miktarını ifade ediyor. Yoğun paralel hesaplamaların büyük bölümü GPU’lar veya Google’ın TPU’ları gibi özel işlemcilerde gerçekleşiyor ve gereken kapasite on binlerce, hatta yüz binlerce işlemcinin hızlı ağlarla birbirine bağlanmasıyla sağlanıyor. Yapay zeka modellerinde kullanılan GPU’ların büyük bölümünü NVIDIA şirketi tasarlarken gelişmiş yapay zeka çiplerinin üretiminin önemli bir kısmı bu üretim için gereken gelişmiş yarı iletken fabrikalarına sahip olan Tayvanlı şirket TSMC tarafından gerçekleştiriliyor. Bu üretimin yapılabilmesi için gerekli litografi makineleri ise Hollandalı ASML tarafından üretilmekte. Burada bir parantez açarak şunu belirtelim ki ASML’nin en gelişmiş makinelerinin Çin’e satışı, Hollanda hükümetinin ABD baskısıyla ihracat izni vermemesi nedeniyle fiilen yasak.[1] Öte yandan, bu çiplerin ihtiyaç........

© Evrensel