Türkiye’de faiz tartışması sürekli gündemde. Faiz “yüksek” mi olmalı, “düşük” mü tutulmalı? Enflasyonu düşürür mü, büyümeyi boğar mı? Oysa bu tartışmaların çoğu aynı noktayı ısrarla ıskalıyor: Faiz, teknik bir politika aracı değil; ülkeye döviz girişinin sürekliliğinin sağlanması amacıyla doğrudan bağlantılı ve gelir bölüşümünü yeniden düzenleyen siyasal bir mekanizmadır.

Türkiye’de faiz oranı, fiilen bir “sermaye çekme aracı” işlevi görür. Yüksek faiz, yalnızca içerde kredi maliyetlerini artırmaz; aynı zamanda ülkeye kısa vadeli döviz girişini teşvik eder. Bu girişler olası krizleri geciktirdiği gibi büyümeyi artırır, döviz kurunu baskılar, TL’yi görece değerli kılar ve ithalat üzerinden fiyat artışlarını sınırlar, ta ki yeni bir krize kadar.

Bu nedenle neoliberal dönemde faiz kararları asıl olarak enflasyonla mücadeleden çok, döviz girişinin devamlılığını sağlama hedefiyle alınır. Geç kapitalistleşen bir ülke olarak Türkiye için döviz girişinin önemi yadsınıp faiz oranları uygunsuz koşullarda düşürülmeye başlandığında, bir örneği 1994 krizinde, bir örneği de yakın zamanda yaşanan durumlarla karşılaşmak kaçınılmazdır.

Aslında problemin temelinde iki farklı birikim modelinin uzlaştırılamaması yatıyor. Uluslararası konjonktür bu uzlaşıyı dönem dönem sağlasa da uzlaşmazlık en azından şimdilik bâki görünüyor. Şöyle ki Türkiye 80 sonrasında TL’nin değerini sürekli aşındırarak ihracatı artırmayı hedefleyen, böylelikle de döviz kazanıp ithalata bağımlı üretim sürecini sürdürmeyi hedefleyen bir birikim modelini hayata geçirmeye çalıştı. Tabii ki bedelini işçi sınıfına ödeterek. 89 sonrasında ise gerekli olan bu dövizi günlük dilde “sıcak para” dediğimiz kısa vadeli sermaye girişlerini artırarak elde etmeyi tasarladığı yeni bir model söz konusu oldu. Ancak sıkıntılı olan husus, bu yeni birikim modelinin ihracatı artırmayı hedefleyen modelle açık çelişkilerinin olmasıydı. İlkinde TL’nin değer yitirmesi döviz edinmek için esasken ikincisinde nispeten yüksek faiz vererek ülkeye sermaye........

© Evrensel