Alman düşünür Hans-Georg Backhaus 8 Mart 2026'da Frankfurt'ta 96 yaşında vefat etti. Backhaus, Marx çalışmaları, özellikle de “Kapital” ve “emek değer teorisi” üzerine çalışanlar açısından için son yarım yüzyılın en etkili yorumcularından biri olarak kabul edilir. Çalışmaları özellikle Marx’ın Kapital’inin ilk bölümünde yer alan değer teorisinin nasıl anlaşılması gerektiğine ilişkin esaslı bir tartışmanın önemli bir bileşenidir.

Backhaus’un düşünsel yönelimi Almanya’da savaş sonrası dönemin eleştirel düşünce ortamı içinde şekillenmiş görünüyor. Bu bağlamda Frankfurt çevresinde gelişen tartışmalar ve özellikle Theodor W. Adorno’nun etkisinden bahsedebiliriz. Ancak esaslı kırılma onun Kapital’in ilk baskısına rastlaması ile gerçekleşir. Backhaus 1960'larda öğrenciyken, o zamanlar pek bilinmeyen Marx'ın Kapital'inin ilk baskısına (1867) rastlar; daha sonra bu tesadüfi keşfin, “değer biçimi” analizinin önemine olan ilgisini uyandırdığını anlatacaktır. Gerçekten de Kapital’in 1867 basımı, değer biçimi analizini daha felsefi ve diyalektik bir biçimde kurar. Okuyucuların metni zor bulması, özellikle değer biçimi analizinin anlaşılmaması gibi nedenlerle sonraki baskılarda sadeleştirme ve kısaltmalar görülür ve ilk baskıda ek olarak yer alan değer biçimi bölümü çıkartılır. Backhaus’un eleştirisi burada başlar. Ona göre metin sadeleştirilirken değer teorisinin diyalektik yapısı kısmen görünmez hale gelmiş, değer biçimi yerine değer büyüklüğünün merkeze yerleştiği bir görünüm ortaya çıkmıştır.

Backhaus’un temel iddiası basit ama sonuçları bakımından çarpıcıdır. Ona göre Marx’ın değer teorisi çoğu zaman yanlış anlaşılmıştır. Marx........

© Evrensel