İzmir — Toplumsal belleğin kapısı bazen ilginç tesadüflerle açılabiliyor. Bundan 46 yıl önce İzmir’i sarsan işçi direnişi dalgasının izleri, beklenmedik bir şekilde bit pazarından çıktı.

Bornova'da yaşayan Tiyatrocu ve Oyun Yazarı Kazım Başer, antika tutkusuyla uzun yıllardır şehirdeki bit pazarlarını dolaşıyor. Günlerden bir gün, farklı eşyaların bulunduğu bir tezgahta büyükçe bir kutunun içinde yer alan negatif fotoğraf filmlerini kurcalamaya başlar. Filmlerin tasnif edildiği zarfların üzerindeki ‘demokrasi mitingi’, ‘TARİŞ Direnişi’, ‘1 Mayıs’ gibi ifadeleri görür görmez, içinde ne olduğuna hiç bakmadan satın alır.

Kazım Başer'in bulduğu, TARİŞ işçi direnişinden anonim fotoğraflar

Kazım Başer'in bulduğu, TARİŞ işçi direnişinden anonim fotoğraflar

Daha sonra bu kareleri incelediğinde, yaklaşık 15 zarfın içinden İzmir’in emek mücadelesi tarihine ışık tutan yüzü aşkın fotoğrafın son derece net bir şekilde korunduğunu fark eder...

Başer’in bulduğu fotoğraflar özellikle 1980 yılının ilk yarısına ait. Bu dönemde yoğunlaşan dizgi tesadüf değil.

Kazım Başer'in bulduğu, TARİŞ işçi direnişinden anonim fotoğraflar

Kazım Başer'in bulduğu, TARİŞ işçi direnişinden anonim fotoğraflar

Her şey 22 Ocak 1980'de TARİŞ’te başlıyor. Ege Bölgesi’nin üzümünü, incirini, zeytinini, zeytinyağını ve pamuğunu değerlendirmek için kurulan TARİŞ, o zamanlar Ege köylerinde yaklaşık seksen bin üyeye sahiptir. Yönetim kadroları ise Sanayi Bakanlığı tarafından zengin toprak sahipleri ve sermayedar üyeler arasından atanır. Milliyetçi Cephe hükümetlerinde TARİŞ’te üretimle alakası olmayan Ülkü Ocaklarından kadrolar, sosyalist-demokrat işçilere baskı yaparak kendi yandaşlarına yer açmak isterler. TARİŞ Direnişi’nin de temelinde bu baskılara karşı mücadele vardır.

İstihbarat araması gerekçesiyle işletmelere yönelik operasyonlar işçilerin sert direnişiyle karşılaşır. Fakat eylemler iş yerleriyle sınırlı kalmaz; Kısa sürede Gültepe ve Çimentepe başta olmak üzere İzmir'in işçi mahallelerine yayılarak kitlesel bir halk ayaklanmasına dönüşür, öğrenciler........

© Evrensel