menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

MESEM’den İME’ye: Ucuz emek düzeni üniversitede

23 0
31.10.2026

Mesleki eğitim merkezlerinde (MESEM) çocuk işçiler yaşamını yitirmeye devam ediyor. Mesleki eğitim adı altında fabrikalara, atölyelere ve şantiyelere gönderilen çocukların ölümleri, eğitimin sermayenin ucuz işgücü ihtiyacına bağlanmasının ağır sonuçlarını gösteriyor. Çocuk emeğinin sömürüsü kamu teşvikleriyle desteklenirken şimdi aynı anlayış üniversitelerin kapısını çalıyor. Yükseköğretim Kurulu (YÖK), 2026-2027 eğitim öğretim yılı için hazırladığı İşletmede Mesleki Eğitim (İME) modelini “sahada deneyim” olarak tanıtıyor. Yedi pilot ilde, 81 üniversitenin 185 ön lisans programında yaklaşık 120 bin öğrenciyi kapsayabilecek modelde gençler en az 14 hafta, 70 iş günü işletmede bulunacak. Dönemin 30 Avrupa Kredi Transfer Sistemi’nin (AKTS) ders yükünü burada tamamlayacak, işletmenin çalışma saatlerine uyacak. Üniversite eğitiminin bir dönemi, işletmelerin çalışma düzenine bağlanıyor.

Ucuz emeğin maliyeti de kamuya

Öğrenciye net asgari ücretin yüzde 30’u ödenecek. Bu ödemenin 20’den az çalışanı olan işletmelerde üçte ikisi, daha büyük işletmelerde üçte biri devlet katkısıyla karşılanacak. İş kazası ve meslek hastalığı sigorta primini üniversite ödeyecek. İşletme öğrencinin emeğinden yararlanırken ücretinin bir bölümünü ve sigorta maliyetini kamuya devrediyor. Üniversitelerin laboratuvarlarına, atölyelerine ve bilimsel eğitime ayrılabilecek kamu kaynakları, işletmelerin işgücü maliyetini azaltmak için kullanılıyor. Eğitimin amacı ve sınırları bilimsel gereklilikler yerine işverenin üretim temposuyla belirlendiğinde öğrenci, öğrenen olmaktan çıkıp eksik işgücünü tamamlayan kişiye dönüşüyor. İşletmenin siparişleriyle öğrencinin pedagojik ihtiyaçları aynı şey değildir.

Öğrencinin emeği, notu, müfredatı…

YÖK’ün 14 haftalık planında öğrenci üçüncü haftadan itibaren operasyonel süreçlere katılacak; ardından bir iş kaleminin sorumluluğunu üstlenecek, toplantılara girecek, rapor hazırlayacak. Son haftalarda işletmenin belirlediği projeyi yürütecek. Belgede bu aşamanın işletmenin “istihdam kararı” bakımından kritik olduğu belirtiliyor. Üniversite eğitimi böylece patronun uzun süreli işe alım sınavına dönüşüyor. İşletme mentoru yalnızca öğrencinin mesleki bilgisini ölçmüyor. İşi “asgari denetimle, zamanında ve eksiksiz” yapıp yapmadığını, öz disiplinini, üstleriyle ilişkisini ve kurallara bağlılığını da puanlıyor. Üstelik müfredatın sektör ihtiyaçlarına uygunluğu hakkında öneri........

© Evrensel