menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Çin kültürel hegemonyayı öğrenirken

38 0
19.08.2026

Türkiye’nin bu yılki Oscar adayı açıklandığında tartışma filmin niteliğinden önce iki başlık üzerinden yürüdü: Seçilen filmin yönetmeni, seçimi yapan komitede temsil edilen meslek birliklerinden birinin başındaydı ve film devletten doğrudan yapım desteği almıştı. Şenay Aydemir’in yıllardır tekrarladığı teşhis burada bir kez daha karşımıza çıkıyor. Türkiye sinema sektörü on yıllardır bir araya gelip sağlıklı bir yapı kurmayı, kendi ödül ve temsil mekanizmalarını inşa etmeyi beceremedi ve bağımsız bir tutum geliştiremedi. Üstüne son yılların uluslararası ödül törenlerinde yapılan eleştirel konuşmaların hükümette yarattığı rahatsızlık eklenince, kararın hangi hesapla alındığını konuşmak kaçınılmaz hale geliyor.

Bu tartışmanın verimli olması için asıl soru bir komitenin doğru filmi seçip seçmediği değil, devletin eleştirel düşünce ve sanatla ilişkisi.

Temmuz sonunda Pekin’de bu soruya beklenmedik bir yerden cevap geldi. Christopher Nolan, yeni filmi Odysseia’nın galası için gittiği Çin’de, siyaset felsefesi doktorası yapan Zhong Shu ile konuştu. On yedi dakikalık söyleşi dünya çapında Nolan’ın kariyerinin en iyi röportajı olarak dolaşıma girdi. Zhong Shu önce filmdeki kefaret fikrini masaya yatırdı. Kefaret, Hristiyan teolojisinde işlenen günahın failin pişmanlığı ve bir bedel ödemesiyle telafi edilebileceği, kişinin bu yolla arınıp yeniden kabul göreceği fikridir; Yunan dünyasında ise kırılan bir yasanın geri alınamayacağı, sonucun taşınmaktan başka çaresi olmadığı düşünülür. Zhong Shu, bu kavram Yunan kültüründe, Yunan dilinde ve Homeros’un metninde olmadığı için Nolan’a “Odysseia’yı Hristiyanlaştırdınız mı?” diye sordu. Nolan bunun bilinçli bir teoloji ithali olmadığını, asıl odaklandığı şeyin xenia olduğunu söyledi. Xenia, Antik Yunan’da konukseverliğin kutsal bir yükümlülük sayılmasıdır: Kapına gelen yabancıyı ağırlamak zorundasındır, çünkü o yabancı kılık değiştirmiş bir tanrı olabilir. Nolan filmde bunu sadeleştirerek Zeus’un Yasası diye adlandırıyor ve tanrısal gerekçeyi bir kenara bıraktığınızda geriye çok tanıdık bir ilkenin kaldığını söylüyor: İnsanlara sana davranılmasını istediğin gibi davran. Filmdeki felaketin kaynağı da bu yasanın çiğnenmesi. Nolan, kefaretin seyircinin kendi yorumu olduğunu düşünüyor.

Zhong Shu, Nolan’ın sanatsal niyetini aşan bu okumanın kaynağının güçlüden özür talep eden bir çağda yaşamamız olduğunu iddia etti. Homeros gücü olumlarken, bizim çağımız onu ayrıcalık olarak algılıyor ve karşılığında özür, pişmanlık, öz eleştiri istiyor; bu........

© Evrensel