Ankara'da iki gün süren NATO Liderler Zirvesi sonrası yayınlanan sonuç bildirgesine göre 50 milyar doları aşan yeni savunma tedarik anlaşmalarına imza atıldı. Zirvede NATO'nun ortak üretim kapasitesini büyütme, savunma sanayiindeki ticaret engellerini kaldırma, yapay zekâ destekli müşterek savaş bulutu oluşturma ve hava savunması ile uzun menzilli hassas vuruş kabiliyetlerini geliştirme kararları alındı.

Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi, ittifakın geleceğine ilişkin belki de Soğuk Savaş'ın bitiminden bu yana en önemli dönüşümün işaretlerini verdi. Zirvenin tek cümlelik özeti şu: NATO artık tek bir savaş senaryosuna değil, aynı anda üç farklı cephede yaşanabilecek krizlere göre yeniden yapılanıyor:

■ KUZEY ATLANTİK VE ARKTİK HATTI- Kuzey cephesindeki NATO'nun temel görevi ABD ve Kanada'dan Avrupa'ya uzanan deniz ulaşım koridorlarının güvenliğini sağlamak.

■ ORTA CEPHE- Baltık ülkeleri, Polonya ve Almanya eksenindeki orta cephe, NATO'nun klasik kara savaşı hattını oluşturuyor.

■ GÜNEYDOĞU CEPHESİ- Türkiye'nin de içinde bulunduğu Güneydoğu ekseninde, Karadeniz, Romanya, Bulgaristan, Balkanlar, Doğu Akdeniz ve Türk Boğazları aynı stratejik denklem içinde değerlendiriliyor. İzmir merkezli çok uluslu kara komuta yapısı ile Adana'da planlanan Çok Uluslu Kolordu, Türkiye'yi NATO'nun yalnızca Güneydoğu kanadındaki bir ülke olmaktan çıkarıp komuta, lojistik, intikal ve caydırıcılık merkezlerinden biri haline getiriyor.

NATO 3.0 İLE TOPYEKÜN TEYAKKUZ HALİ

Ancak Ankara Zirvesi'nin ortaya koyduğu değişim sadece yeni cephelerden ibaret değil. Asıl dönüşüm, NATO'nun işleyiş felsefesinde yaşanıyor. Zirvede alınan kararlar; lojistik, hava savunması, elektronik harp, istihbarat, mühendislik, sağlık hizmetleri ve savunma sanayi üretiminin ortaklaştırılmasını öngören kapsamlı bir yapılanmaya işaret ediyor. Fabrikaların savaş dönemlerinde hızla mühimmat ve silah üretimine geçebilecek şekilde planlanması, devlet ile özel sektör arasındaki savunma sanayii iş birliğinin derinleştirilmesi ve ortak tedarik zincirlerinin kurulması, bu yeni yaklaşımın temel unsurlarını oluşturuyor. Ankara zirvesi sonucunda alıştığımız NATO değişiyor; İttifak, klasik kolektif savunma anlayışının ötesine geçerek, üretim kapasitesi, teknoloji standardizasyonu, ortak tedarik zincirleri ve stratejik sanayi entegrasyonu üzerine kurulu yeni bir NATO 3.0 modeline evriliyor. Başka bir ifadeyle, güvenlik artık yalnızca askerî garantiyle değil; üretim gücü, teknoloji paylaşımı ve ekonomik dayanıklılıkla da tanımlanıyor. Bu dönüşümün arkasındaki temel neden ise ABD'nin stratejik önceliklerinin değişmesi. Washington, ağırlığını giderek Pasifik'e ve Çin ile rekabete kaydırırken, Avrupa'nın güvenliği için gerekli üretim yükünü müttefikleriyle paylaşmayı tercih ediyor. Böylece Türk-Amerikan ilişkileri de klasik güvenlik ekseninden uzaklaşıp ticaret, ortak üretim ve savunma sanayii iş birliklerinin belirlediği yeni bir zemine taşınıyor. Türkiye açısından bu tablo önemli fırsatlar kadar kritik riskler de barındırıyor. Savunma sanayisindeki büyümenin hangi lisans rejimleri, hangi tedarik zinciri bağımlılıkları ve hangi siyasi pazarlıklar üzerinden gerçekleşeceği dikkatle izlenmeli. Ekonomik kazanımlar, şirket çıkarları ve ortak üretim projeleri; milli egemenlik, anayasal düzen, üniter devlet yapısı ve stratejik karar alma bağımsızlığının önüne geçmemeli. NATO'nun yeni mimarisinde Türkiye'nin........

© Ekonomim