Ekonomi politikalarında “seçimsiz dönem” teorik olarak reformlar için fırsat penceresi sunsa da Türkiye’de 2023 sonrası başlayan program, üç aşamalı istikrar sürecinin en kritik evresi olan dezenflasyon aşamasında hedeflenen hıza ulaşamadı.

        Genelde bir ülkede seçimler yapılır, yeni bir hükümet göreve gelir ve bir sonraki seçime kadar olan dönem aslında bir “fırsat penceresi”dir. Bu seçimsiz dönemde hükümetler, yapısal ve konjonktürel tedbirleri alır; ekonomideki sorunları düzeltecek programları seçim baskısı olmadan uygulamaya koyar.

Teoride 2–3 yıl süren bu tip programların başarılı olması için güçlü siyasi destek, öngörülebilir kurumlar, bağımsız bir merkez bankası ve biraz da toplumsal sabır gerekir.

Türkiye’de son genel seçim 14 Mayıs 2023 tarihinde yapıldı. Seçim döneminde ekonomi yüksek enflasyon, düşük politika faizi, baskılanmış kur, zayıflayan rezervler ve genişleyici maliye politikasıyla karakterize edilen kırılgan bir görünüm sergiliyordu. Seçimin hemen ardından ise politika değişti ve yeni bir program uygulanmaya başlandı.

 Makul olmayandan makule dönüş

Beklenti neydi? Makroekonomik dengeyi yeniden kurmak; ekonomiyi makul enflasyon, makul büyüme, makul dış açık, makul mali açık ve makul işsizlik oranına döndürmekti. 

Ancak Türkiye gibi uzun süre yüksek enflasyon yaşamış, rezerv kaybetmiş ve dolarizasyon oranı yüksek ekonomilerde istikrar programları geceden sabaha sonuç vermez. Kapsamlı programlar aşamalı işlerdir. “Makule dönüş” bir gecede olmaz; güvenin yeniden inşası ve ekonomik dengelerin kurulması zaman alır.

Geçmiş programlara ve diğer ülke örneklerine bakıldığında bu süreçlerin genellikle üç aşamada ilerlediği görülür.

 Güven ve dengelenme aşaması

İlk altı ay genellikle güven ve dengelenme dönemidir. Bu aşamada para politikası belirgin biçimde sıkılaşır, pozitif reel faize geçilir, mali disiplin mesajı verilir, rezerv biriktirme stratejisi uygulanır ve daha sade, daha öngörülebilir bir politika........

© Ekonomim