Değerli okurlarım, 02/03/2026 tarih ve 2/3560 sayılı Kanun Teklifi[1] geçen hafta TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülüp kabul edilerek Kripto Varlıkların Vergilendirilmesi sürecine ilişkin önemli bir adım atılmış oldu.

Yakın zamanda, söz konusu Kanun teklifinin TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesi, Cumhurbaşkanının Onayı ve akabinde Resmî Gazete’de yayınlanması ile birlikte yürürlüğe girmesi beklenmektedir.

Gerek kripto varlıkların alım-satımını gerçekleştirecek kişi veya kurumların, gerek bu varlıkların alım-satımına aracılık işlemlerini yürütecek kripto varlık hizmet sağlayıcılarının (KVHS) karşı karşıya olacağı yeni vergiler olacaktır. İşte bu karşı karşıya olunacak yeni vergilerin anlaşılması ve ortaya çıkabilecek olası belirsizliklerin anlaşılması ve giderilmesine katkı sağlamak amacıyla, soru ve cevaplar yoluyla bu çalışmanın yapılmasının yararlığı olacağını değerlendirdim. Çalışmamızın tüm paydaşlara katkı sağlamasını ümit ediyor ve sürecin en başında olmamız hasebiyle yeterince kavrayamadığımız hususların da bulunabileceğini ve bu hususların da Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) tarafından tüm ilgili paydaşlarla yapılacak kapsamlı istişareler sonucunda, ikincil mevzuat düzenlemeleri (Genel Tebliğ veya Sirküler) ile aydınlığa kavuşturulacağını değerlendiriyorum.

Şimdi geçelim soru ve cevaplarımıza:

Soru 1- Kripto varlıklar, para, sermaye piyasası ve vergi uygulamasında ne olarak kabul edilmektedir?

Kripto varlıkların bir emtia mı, para mı ya da gayri maddi bir varlık mı olduğu hususunda geçmiş neredeyse son 10 yıldır ülkemizde önemli tartışmalar yaşanmış ve ülkemizdeki ilgili otoriteler söz konusu varlıklara ilişkin değerlendirmelerini bir emtia veya paradan ziyade bir gayri maddi hak olarak kabul edilmesi gerektiği hususunda ağırlıklı görüş oluşturmuşlardır.  

TCMB, 16 Nisan 2021 tarih 31456 sayılı Resmî Gazetede yayınladığı “Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik” [2] ile kripto varlıkların dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak sanal olarak oluşturulup dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan, ancak itibari para, kaydi para, elektronik para, ödeme aracı, menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracı olarak nitelendirilmeyen gayri maddi varlıkları ifade ettiği, kripto varlıkların, ödemelerde doğrudan veya dolaylı şekilde kullanılamayacağı,  ödemelerde doğrudan veya dolaylı şekilde kullanılmasına yönelik hizmetlerin sunulamayacağı, ödeme hizmeti sağlayıcılarının, ödeme hizmetlerinin sunulmasında ve elektronik para ihracında kripto varlıkların doğrudan veya dolaylı olarak kullanılacağı bir şekilde iş modelleri geliştiremeyeceği, bu tür iş modellerine ilişkin herhangi bir hizmet sunamayacağı, ödeme ve elektronik para kuruluşlarının,  kripto varlıklara ilişkin alım satım, saklama, transfer veya ihraç hizmeti sunan platformlara veya bu platformlardan yapılacak fon aktarımlarına aracılık edemeyeceğini açıkça belirtmiştir.

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda da Kripto Varlık; dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıkları ifade ettiğine yer verilmiş (6362 S.K / Md.3/bb )  ve aynı Kanunun 35/B maddesinde Kripto varlık hizmet sağlayıcıları ve kripto varlıklara ilişkin hükümlere 35/C maddesinde Kripto varlık hizmet sağlayıcıların faaliyetlerine ve kripto varlıkların transfer ve saklanmasına ilişkin esaslara yer verilmiştir.

Soru 2- Kripto varlıkların alım-satım veya kiraya verilmesi işlemlerinde hangi tür vergiler ile karşı karşıya kalınabilecektir?

Söz konusu Kanun Teklifinde kripto varlıklar, TCMB düzenlemelerinde ve Sermaye Piyasası Kanununda benimsendiği şekilde bir gayri maddi varlık olarak kabul edilmiş ve bunun sonucu olarak 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesinin (5) numaralı bendinde yer alan haklar arasına “kripto varlıklar” ifadesi ile mükerrer 80 inci maddesinde de ilgili yerlere “varlık” ifadesi, “Kripto varlıkların vergilendirilmesi başlıklı” müstakil bir madde olarak mükerrer 94 üncü madde eklenmiş ve 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’nda da 35 inci madde yeniden düzenlenerek yeni bir vergi türü olarak “Kripto varlık işlem vergisi” ihdas edilmiştir.

GVK md. 70/5’e “kripto varlık” ve Mükerrer 80. Maddesine “varlık” ifadelerinin eklenmesi ile birlikte, vergi mevzuatımız açısından bu varlıkların kiraya verilmesi işleminin gayrimenkul sermaye iradı olarak, bu varlıkların alım ve satımı nedeniyle bir gerçek kişi tarafından kazanç elde edilmesi halinde değer artış kazancı olarak Gelir Vergisine tabi olacağı (GVK Mük.80/2) ancak bu kazancın Sermaye Piyasası Kanununa tabi platformlar (KHVS) aracılığıyla elde edilmesi halinde  vergilendirilmesine ilişkin olarak yeni ihdas edilen tevkifat suretiyle nihai vergileme usulünün (teklifte sabit bir oranda % 10 olarak öngörülmüştür) geçerli olacağı, Sermaye Piyasası Kanununa tabi olmayan platformlar (SPK dan izin almayan yurtdışı platformların kast edildiği değerlendirilmektedir)  aracılığıyla elde edilmesi halinde ise tevkifat usulü yerine yıllık beyanname verilmek suretiyle ve artan oranlı gelir vergisi tarifesine ve değer artış kazancı hükümlerine göre gelir vergisine tabi olacağı anlaşılmaktadır.

Ayrıca söz konusu kripto varlıkların bir ticari işletmeye (gerçek kişi veya kurum) dahil olması halinde bu varlıkların alım satımından elde edilen kazançların ticari kazanç (kurumlarda kurum kazancı) olarak değerlendirileceği ve bu kazanç üzerinden de yeni ihdas edilecek Mükerrer 94 üncü madde uyarınca % 10 vergi tevkifatının yapılacağı ancak bu tevkifatın ticari kazanca ilişkin olarak verilecek yıllık gelir vergisi veya kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan gelir veya kurumlar vergiden mahsup edilebileceği anlaşılmaktadır (Mük.94 üncü madde dördüncü fıkranın “Ticari faaliyet kapsamında elde edilen gelirler ticari kazanç hükümleri çerçevesinde kazancın tespitinde dikkate alınır ve tevkif suretiyle ödenmiş olan vergiler, gerçek kişi ve kurumlarca tevkifata tabi kazançların beyan edildiği yıllık beyannamelerde hesaplanan vergiden mahsup edilir.” cümlesi)

Ayrıca söz konusu kripto varlıkların, kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından SATIŞI ile TRANSFER işlemleri üzerinden onbinde üç olmak üzere Kripto Varlık İşlem Vergisi alınacağı 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’na eklenmesi öngörülen 35 inci madde ile hüküm altına alınmaktadır.

Ayrıca söz konusu Teklif ile Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-g maddesinde yapılması öngörülen değişiklik ile (Teklif Md.7) “kripto varlık işlem vergisine tabi olan kripto varlık teslimlerinin” KDV’den istisna olması öngörüldüğünden, Kripto Varlık İşlem Vergisine tabi olacak kripto varlık satışlarının KDV’ye tabi olmayacağı anlaşılmaktadır.

Soru 3- Türkiye’de bulunmayan kripto alım satımı yapılabilen platformlar üzerinden gerçekleştirilen kripto varlık alım-satımları İŞLEM VERGİSİ ve GELİR veya KURUMLAR VERGİSİ’ne tabi olacak mıdır?

Teklif ile Gelir Vergisi Kanuna eklenmesi öngörülen; Mükerrer 94 üncü maddenin 5 inci fıkrasına göre; 6322 sayılı Kanuna tabi olan platformlar dışında (6322 sayılı Kanuna göre yetkilendirilmeyen KVHS’ler ile yurtdışında faaliyette bulunan KVHS’lerin kast edildiği değerlendirilmektedir) gerçekleştirilen kripto varlık alım-satım işlemlerinden elde edilen kazançlar, tevkifat usulüne tabi olmaksızın yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekir.  Burada elde edilen kazancın tespitinde, alış bedelinin GVK Mükerrer Md. 81’in yedinci fıkrasında belirtilen usule göre bir endekslemeye tabi tutulup tutulmayacağı hususunun henüz açık olmadığını değerlendirmekteyiz. Zira, endekslemeye ilişkin fıkrada “mal ve haklar” tabiri kullanılmış olup, kripto varlıklar için diğer maddelere eklenen “varlık” ibaresinin kanun teklifi ile bu kısma eklenmesine yönelik bir düzenlemeye rastlanılmamıştır.

6322 sayılı Kanuna göre yetkilendirilmeyen KVHS’ler ile yurtdışında faaliyette bulunan KVHS’lerin SATIŞ veya TRANFSFER işlemlerinde Gider Vergileri Kanununda öngörülen KRİPTO VARLIK İŞLEM VERGİSİ’ne tabi olup olmayacağı esasen açık bir şekilde anlaşılmamaktadır. Zira, Kripto varlık işlem vergisine ilişkin kanuni düzenlemede “Kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yapılan veya aracılık edilen varlık satış veya transfer işlemleri kripto varlık işlem vergisine tabidir” cümlesi yer almakla birlikte, KVHS kuruluşların 6322 sayılı Kanuna göre yetkilendirilmiş olup olmadığı (yetkisiz olup Türkiye’de kripto varlık alım satımı yapılması hallerinin bulunup bulunamayacağı da değerlendirilmelidir) ya da bu kuruluşların Türkiye’de bulunmak durumunda olup olmadığı net anlaşılmamaktadır.

Kanaatimizce, yurtdışında faaliyette bulunan KVHS’ler tarafından gerçekleştirilen kripto varlık satış veya transferleri kripto varlık işlem vergisinin konusunu oluşturmayacaktır.  Ancak yetkisiz olarak Türkiye’de faaliyette bulunarak kripto varlık alım-satımlarına aracılık edecek kuruluşların kripto varlık işlem vergisine mi yoksa KDV veya BSMV ye mi tabi olacağı hususunun yapılacak idari düzenlemelerde mutlaka açıklığa kavuşturulması gerektiği değerlendirilmektedir.  

Ayrıca yurtdışında bulunan KVHS kuruluşlar aracılığıyla, Türkiye’deki şahıs veya kurumlarca yapılan kripto varlık alımlarının “bir varlık İTHALİ” olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, söz konusu alım işlemi nedeniyle KDV mevzuatında geçen “hizmet ithali” kavramı karşısındaki durumunun ne olacağı ve sonucunda sorumlu sıfatıyla KDV beyanına tabi olup olmayacağı hususlarının da ileride doğabilecek belirsizlik alanlarının ortadan kaldırılması amacıyla, ikincil mevzuat düzenlemeleri ile açıklığa kavuşturulmasında yarar görülmektedir.

Soru 4- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanuna tabi KVHS’ları gerçekleştirmiş oldukları kripto varlık satışı ve transferi işlemlerinde işlem bedeli üzerinden Kripto Varlık İşlem Vergisi alınacak ise bu işlemler nedeniyle lehe alınan diğer gelir unsurları (kripto varlık alımı, satımı veya transferi nedeniyle alıcı ve/veya satıcıdan komisyon, ücret vb. adlar altında alınan bedeller) BSMV ye tabi olacak mıdır?

Kripto varlık işlem vergisi, kripto varlık satış tutarı veya kripto varlığın transfer edildiği andaki rayiç değeri üzerinden alınan ve Gider Vergileri Kanununda öngörülen BSMV gibi bir işlem vergisidir.  Bu nedenle KVHS tarafından kripto varlık satım ve transfer işlemlerinden işlem bedeli üzerinden kripto varlık işlem vergisi hesaplanıp beyan edilmesi gerektiğinden, aynı işlem nedeniyle BSMV’nin doğmayacağı, alınmayacağı, beyan edilmeyeceği hususuna, ilgili kanuni düzenleme teklifinde rastlanılmamaktadır. Bu nedenle yapılacak ikincil düzenlemelerde bu hususa değinilmesinde ve belirsizliklerin açıklığa kavuşturulmasında yarar bulunmaktadır.

Ayrıca işlem bedeli üzerinden kripto varlık işlem vergisine tabi olmakla birlikte, kripto varlıkların alım, satım ve transferi nedeniyle KVHS ler tarafından alıcı ve/veya satıcıdan komisyon, ücret vb. adlar altında alınan hizmet bedellerinin KDV’ye tabi olup olmayacağının değerlendirilmesinde; Kanun Teklifi ile KDV Kanununun 17/4-g bendine “kripto varlık işlem vergisi kapsamına giren kripto varlıklar” ibaresi eklenecek olması durumu ile birlikte değerlendirmek gerektiği görüşündeyim. Buna göre; bir işlem kripto varlık işlem vergisine tabi olacak ise bu işlem nedeniyle ayrıca KDV mükellefiyetinin olmayacağı değerlendirilmelidir. Keza, BSMV ile KDV arasındaki ilişkisel durumun (BSMV ye tabi olan işlemler KDV’ye tabi değil, KDV’ye tabi olan işlemler de BSMV ye tabi değil) Kripto Varlık İşlem Vergisi ile KDV arasında da geçerli olduğunu değerlendirmekteyim. Bu nedenle de kripto varlık işlem vergisine tabi olan bir işlem nedeniyle ayrıca KDV mükellefiyetinin doğmayacağı (KDV’den istisna olacağı) hususuna vurgu yapılması amacıyla KDV Kanununun 17/4-g bendinde değişikliğin öngörüldüğü değerlendirilmektedir.

Soru 5- Kripto Varlıkların alım-satımından elde edilen kazançların tespiti bakımından AYNI TÜRDEN kripto varlık kavramı neyi ifade etmektedir?

Genel literatür taramasına baktığımızda; en yaygın kripto varlık türlerine[3] aşağıda yer verilmiştir:

-Kripto Paralar: Eşler arası işlemler için blokzincir teknolojisini kullanan dijital para birimleridir. Bu varlıklar, merkezi olmayan bir takas aracı işlevi görerek güvenli ve doğrudan işlemler gerçekleştirmeyi sağlar. Bitcoin (BTC) ve Ethereum (ETH) öne çıkan kripto para örnekleri arasında sayılabilir.

-Hizmet Tokenları: Belirli bir blokzincir platformuna veya merkezi olmayan bir uygulamaya (DApp) özgü tokenlardır. Bu tokenlar, kullanıcılara platformun ekosistemi içinde sunulan belirli hizmetlere, özelliklere veya ürünlere erişim imkanı sunar. Önemli hizmet tokenları arasında Basic Attention Token (BAT) ve Filecoin (FIL) bulunur.

-Güvenlik Tokenları: Şirket hisseleri, gayrimenkullerveya yatırım sözleşmeleri gibi varlıkların sahipliğini veya altında yatan hakları temsil ederler. Genellikle geleneksel menkul kıymet düzenlemelerine ve uyum gereksinimlerine tabidirler. Güvenlik tokenlarının ihraç edilmesi ve ticareti ilgili menkul kıymet düzenlemelerine uygun olmalıdır.

-Değiştirilemez Tokenlar (“NFT'ler”): Belirli bir öğe, sanat eseri, koleksiyon veya dijital içerik için sahiplik veya güvenilirlik kanıtı olarak hizmet veren özel dijital varlıklardır. Kripto varlıkların aksine, NFT'ler eşsizdir ve karşılıklı olarak takas edilemez. NFT’ler özellikle sanat, oyun ve koleksiyonculuk gibi endüstrilerde önemli bir popülerlik kazanmıştır.

-Sabit Coinler: Değerlerini, itibari bir para birimi (örneğin ABD Doları) veya bir emtia (örneğin altın) gibi bir rezerv varlığa sabitleyerek değer elde etmek üzere kullanılan kripto varlık türüdür. Sabit Coinler’in amacı, genellikle diğer kripto varlıklarla ilişkilendirilen oynaklığı (volatile) azaltmak ve daha istikrarlı bir değer deposu sağlamaktır.

Vergi uygulamaları açısından kripto varlıkların TÜRLERİNİN aynı veya farklı olma durumlarının mutlaka ikincil mevzuat düzenlemelerinde detaylı açıklanmaya muhtaç olduğu anlaşılmaktadır.  Zira, hangi kripto varlıkların aynı türden hangilerinin farklı türlerden olduğunun bilinmesi vergileme esasları bakımından büyük önem arz etmektedir.  

Teklifle GVK’ya Mükerrer 94’üncü madde olarak eklenmesi öngörülen kanun maddesinde “Aynı türden kripto varlık alım satımından doğan zararlar takvim yılı aşılmamak kaydıyla izleyen dönemlerin tevkifat matrahından mahsup edilir.”  cümlesinin mevhumu muhalifinden-karşıt anlamından- “farklı türden kripto varlık alım satımlarından doğan zararların diğer türdeki kripto varlık alım satımından elde edilen kazançlardan mahsup edilemeyeceği” sonucuna bizi götürmektedir ki, bu yönüyle konunun ikincil mevzuat düzenlemelerinde mutlaka açıklığa kavuşturulması ihtiyacı bulunduğunu belirtmekte yarar görüyoruz.

Soru 6- Birden fazla KVHS aracılığıyla alım satım işlemlerinin yerine getirilmesinde, bir vergilendirme döneminde bir KVHS nezdinde gerçekleştirilen işlemlerden zarar doğması ancak diğer bir KVHS nezdinde gerçekleştirilen işlemlerden kar doğması durumunda, zararların kara mahsubu mümkün kılacak şekilde yıllık beyanname verilmesi mümkün müdür?

Kanun teklifinde Mük.94 üncü maddenin üçüncü fıkrasında “Aynı türden kripto varlık alım satımından doğan zararlar takvim yılı aşılmamak kaydıyla izleyen dönemlerin tevkifat matrahından mahsup edilir.” cümlesine yer verilmiş olmakla birlikte bu durumun aynı KVHS nezdinde gerçekleştirilen aynı türden kripto varlık işlemleri  bakımından geçerli olacağı değerlendirilmekte olup, diğer bir KVHS nezdinde gerçekleştirilen işlemlere (diğer KVHS nezdinde gerçekleştirilen kripto varlık ile aynı türden bile olsa)  etki durumu hakkında kanuni düzenlemede bir hükme rastlanılmamaktadır.  

Öngörülen düzenlemeden, her bir KVHS kendi bakımından diğer KVHS’dan ayrı ve bağımsız değerlendirme yapmasını ve öngörülen üçer aylık dönemler içinde gerçekleştirilen alımlar ile gerçekleştirilen satımları,  FİFO yöntemini dikkate alarak o dönem boyunca gerçekleştirilen kripto varlık alım satımlarından kazanç doğup doğmadığını ve kazanç elde edilmiş olması halinde tevkifat usulü ile vergilendirme yapılması gereğini ortaya koymakta, zarar oluşması durumunda ise herhangi bir tevkifat yapılmayıp bu zararın aynı takvim yılı içindeki diğer vergilendirme döneminde oluşabilecek aynı türden kripto varlık alım-satım kazancından mahsup etme imkanını sadece vermektedir.   

Bu nedenle, farklı KVHS ler nezdinde kripto varlık alım-satım işlemlerini gerçekleştiren kişilerin, bir veya birkaç KVHS nezdinde kazanç elde edip diğer bir veya birkaç KVHS’ler nezdinde ise zarar etmesi durumunda, bir takvim yılında esasen net kazançları üzerinden bir vergilemeye tabi olmama durumu ile karşılaşma riskleri bulunmaktadır. Bu durumda olan mükelleflere, kanun teklifinde bir ihtiyari beyan imkânı da getirilmemiştir.

Kanun teklifinde sadece 6362 sayılı Kanuna tabi olan platformlar dışında gerçekleştirilen kripto varlık işlemlerinden elde edilen gelirlerin yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edileceği belirtilmiş, bu durumun haricinde kalanların (bir başka ifade ile 6362 sayılı Kanuna tabi olan platformlarda gerçekleştirilen kripto varlık alım satımı nedeniyle kazanç elde edenlerin)  ise KVHS tarafından % 10 tevkifat usulüne tabi olacağı ve tevkifata tabi tutulan bu kazançlar için; yıllık veya münferit beyanname, dar mükellef kurumlarca da özel beyanname verilmeyeceği, diğer gelirler dolayısıyla yıllık beyanname verilse dahi tevkifata tabi tutulan kripto varlık kazançlarının, diğer gelirler için verilecek yıllık beyannameye dahil edilmeyeceği belirtilmiştir.

Soru 7- Kripto Varlık Alım-Satımı Nedeniyle Kazanç elde eden gerçek kişiler yıllık gelir vergisi beyannamesi verecekler midir?

Kripto varlık alım satım işlemlerinin 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanuna tabi platformlarda yapılıp yapılmadığına ve ayrıca kripto varlık alım satım işlemlerinin ticari faaliyet kapsamında yapılıp yapılmadığı durumuna göre durum değişmektedir.

Eğer, alım-satım işlemleri 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanuna tabi platformlarda yapılıyor ve her bir üç aylık dönemdeki alım-satımlar nedeniyle kazanç elde ediliyorsa (kazancın tespitinde satım bedelinden, alım bedeli ile birlikte alım ve satım işlemleri nedeniyle ödenen komisyonlar ve ödenen kripto varlık işlem vergisi tutarları düşülerek dikkate alınır), bu kazanç üzerinden işlemlerin gerçekleştirildiği KVHS kuruluş tarafından kazancın % 10 oranında tevkifat yapılacaktır. Bu suretle tevkifata tabi tutulan kazançlar için yıllık beyanname, münferit beyanname veya dar mükellef kurumlar tarafından özel beyanname verilmeyecektir.  

Ancak söz konusu alım-satım işlemleri 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanuna tabi olmayan platformlarda yapılması halinde ise, elde edilen kazançlardan tevkifat yapılmayacağı bu kazançların, yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edileceği Kanun teklifinde belirtilmektedir (Mük.94 Md. 5.fıkra)

Ayrıca kripto varlık alım-satım işlemlerinin ticari faaliyet kapsamında yapılması halinde (Kanun teklifinde geçen ticari faaliyet kapsamında yapılmaktan maksadın, alım satıma konu kripto varlıkların ticari işletmenin ya da kurumun aktifinde olmasını ifade ettiği kanaatimizce değerlendirilmektedir. Zira, GVK Mük.Md.80 son fıkrada “…ticari işletmeye dahil amortismana tabi iktisadi kıymetlerle birinci fıkrada yazılı hakların elde çıkarılmasından doğan kazançlar ticari kazanç sayılır ve bunlara ticari kazanç hakkındaki hükümler uygulanır.” hükmü bu görüşümüzün dayanağını oluşturmuştur.   Ancak, sürekli olarak ve bir ticari işletmenin varlığını ortaya koyacak şekilde bir organizasyon dahilinde kripto varlıkların alım-satım işlemlerinin yürütülmesi halinin de ticari faaliyet kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini de düşünüyorum) elde edilen kazancın ticari kazanç hükümleri çerçevesinde kazancın tespitinde dikkate alınacağı ve tevkif suretiyle ödenmiş olan vergilerin (burada kastedilen tevkif suretiyle ödenmiş olan vergiler ifadesinden de GVK Mük. 94. Madde ile ihdas edilecek kripto varlıkların vergilendirilmesi sürecinde ortaya çıkan KVHS ları tarafından tevkif suretiyle kesilen gelir vergisi olduğu anlaşılmakta olup, bu nedenle ticari kazanç kapsamında kripto varlık kazancı elde edilmesi halinde de madde ile öngörülen tevkifatın yapılacağı hususu da anlaşılmaktadır.) gerçek kişi ve kurumlarca tevkifata tabi kazançların beyan edileceği yıllık beyannamelerde hesaplanan vergiden mahsup edileceği belirtilmektedir.

Soru 8- KVHS kuruluşlardan kripto varlık ALIMINDA kripto varlık işlem vergisi var mıdır?

Kripto Varlık İşlem Vergisi’nin konusu kripto varlık hizmet sağlayıcıları (KVHS) tarafından yapılan veya aracılık edilen kripto varlık SATIŞI veya TRANSFER işlemleridir.

Bu nedenle, KVHS kuruluşun satışı niteliğinde olan, platformlardan yapılan kripto varlık alımları ya da KVHS aracılığı ile bir kripto varlığın transferine neden olan işlemler (kripto varlığın KVHS aracılığı ile üçüncü bir kişiye satışında/cüzdanına aktarılmasında olduğu gibi) kripto varlık işlem vergisine tabi olacaktır.

Soru 9- Platformlara çeşitli yapay zekâ vb. yazılımlar aracılığı ile otomatik alım ve satım talimatları verilerek aynı günde çok sayıda işlemler gerçekleştirildiğinde bu işlemlerin her biri kripto varlık işlem vergisine tabi olacak mıdır? Bir işlem tutar limiti var mıdır?

Kripto Varlık İşlem Vergisi, kripto varlık hizmet sağlayıcıları (KVHS) tarafından yapılan veya aracılık edilen kripto varlık SATIŞI veya TRANSFER işlemleridir. Burada satış veya transferlerin adedi veya tutarına ilişkin bir sınırlama getirilmemiştir. Bir kişi veya kurumun bir KVHS platformundan çeşitli uygulamalar yoluyla çok sayıda ve tutarda işlemler gerçekleştirmesi, kripto varlık işlem vergisi alınmasına engel teşkil etmemekte ve KVHS kuruluşların sorumluluğunda herhangi bir azaltmaya neden olamamaktadır.  Kripto varlık satışı sonucunu doğurmayan bazı transfer işlemlerinin kripto varlık işlem vergisine tabi olup olmayacağı hususunun yapılacak ikincil düzenlemelerde açıklığa kavuşturulmasında yarar görülmektedir.

Soru 10- Kripto Varlık İşlem Vergisi Oranı (Onbinde 3)  ile Alım Satımından Elde Edilen Kazançlardaki Tevkifat Oranı (%10) sabit midir? Bu Oran daha sonra değişebilir mi?

Kanun teklifi ile kripto varlık işlem vergisi oranı, her bir satış ve transfer işlem bedeli üzerinden onbinde üç olarak belirlenmiş olmakla birlikte, Cumhurbaşkanına bu oranı sıfıra kadar indirmeye, beş katına kadar artırmaya yetki tanınmıştır.

Aynı şekilde Kanun teklifi ile GVK’ya eklenmesi öngörülen Mük.94 üncü madde ile kripto varlık alım-satımları nedeniyle elde edilen kazançlardan KVHS lar tarafından % 10 oranında vergi tevkifatı öngörülmüş olmakla birlikte, Cumhurbaşkanına bu oranı; kazanç ve irat türü, kripto varlık türleri, elde tutulma süresi, ihraç veya iktisap tarihi, bunları ihraç edenler, kazanç veya iradı elde edenler ile cüzdan türleri itibarıyla ayrı ayrı veya birlikte sıfıra kadar indirmeye veya bir katına kadar artırmak suretiyle tespit etmeye yetki tanınmıştır.

Bu çerçevede, yasalaşma sürecinden sonra Cumhurbaşkanı tarafından söz konusu vergi ve tevkifat oranlarına ilişkin yapılacak düzenlemelerin yakinen takip edilmesi önem arz etmektedir. Kripto varlıkların vergilendirilmesi hususu oldukça yeni bir düzenleme olacak olması hasebiyle, menkul kıymetler ve bazı diğer sermaye piyasası araçlarının vergilendirilmesinde olduğu gibi Cumhurbaşkanı Kararı ile söz konusu oranların ilk geçiş dönemlerinde sıfır olarak belirlenmesinin yüksek olasılık dahilinde olduğu kanaatindeyiz.

Soru 11- Daha önceden kripto varlık alım satımından elde edilen kazançlar ile ilgili herhangi bir vergi ödenmesi gerekmekte midir?

Kanun teklifine göre kripto varlıkların alım-satımından elde edilen kazançların vergilendirilmesine yönelik olarak düzenlemelerin (1,3,4,5 ve 7. Maddeler) yürürlük tarihi Kanunun Resmî Gazete’de yayımını izleyen ikinci ayın başı olarak öngörülmüştür.

Henüz yürürlüğe girmiş bir kanuni düzenleme olmadığı gibi kanunun yürürlük tarihinden önce elde edilmiş kazançlar için vergilendirilmesine yönelik bir düzenleme de bulunmamaktadır.

Ancak özellikle kanunun yürürlük tarihinden önce edinilmiş fakat kanunun yürürlük tarihinden sonra satılacak kripto varlıklar nedeniyle bir kazanç elde edilmesi halinde, tevkifat veya beyan usulüne göre vergilemenin olup olmayacağı hususu belirsizliğini korumaktadır.

Bu hususta kanun teklifinde net bir düzenlemeye rastlanılmamıştır.

Ancak ilgili Kanun teklifi ile Cumhurbaşkanına verilen yetkiler arasında, kripto varlığın türü, elde tutulma süresi, ihraç veya iktisap tarihi gibi durumların dikkate alınarak vergi oranlarında sıfıra kadar indirme yetkisi olduğu hususu dikkate alındığında, Cumhurbaşkanınca yayınlanacak konuya ilişkin kararnamede bu hususların dikkate alınmasının mümkün olduğu değerlendirilmektedir.

[1] https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y4/T2/WebOnergeMetni/580785e4-e960-4817-a4cd-df3f46d6a987.pdf

[2] https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210416-4.htm

[3] https://aksan.av.tr/blog/kripto-varliklar-101-ve-yasal-duzenlemeler#:~:text=5.Sonu%C3%A7,ekonomide%20yeni%20f%C4%B1rsatlar%C4%B1n%20%C3%B6n%C3%BCn%C3%BC%20a%C3%A7acakt%C4%B1r.

© Ekonomim