Değerli okurlarım, 02/03/2026 tarih ve 2/3560 sayılı Kanun Teklifi[1] geçen hafta TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülüp kabul edilerek Kripto Varlıkların Vergilendirilmesi sürecine ilişkin önemli bir adım atılmış oldu.

Yakın zamanda, söz konusu Kanun teklifinin TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesi, Cumhurbaşkanının Onayı ve akabinde Resmî Gazete’de yayınlanması ile birlikte yürürlüğe girmesi beklenmektedir.

Gerek kripto varlıkların alım-satımını gerçekleştirecek kişi veya kurumların, gerek bu varlıkların alım-satımına aracılık işlemlerini yürütecek kripto varlık hizmet sağlayıcılarının (KVHS) karşı karşıya olacağı yeni vergiler olacaktır. İşte bu karşı karşıya olunacak yeni vergilerin anlaşılması ve ortaya çıkabilecek olası belirsizliklerin anlaşılması ve giderilmesine katkı sağlamak amacıyla, soru ve cevaplar yoluyla bu çalışmanın yapılmasının yararlığı olacağını değerlendirdim. Çalışmamızın tüm paydaşlara katkı sağlamasını ümit ediyor ve sürecin en başında olmamız hasebiyle yeterince kavrayamadığımız hususların da bulunabileceğini ve bu hususların da Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) tarafından tüm ilgili paydaşlarla yapılacak kapsamlı istişareler sonucunda, ikincil mevzuat düzenlemeleri (Genel Tebliğ veya Sirküler) ile aydınlığa kavuşturulacağını değerlendiriyorum.

Şimdi geçelim soru ve cevaplarımıza:

Soru 1- Kripto varlıklar, para, sermaye piyasası ve vergi uygulamasında ne olarak kabul edilmektedir?

Kripto varlıkların bir emtia mı, para mı ya da gayri maddi bir varlık mı olduğu hususunda geçmiş neredeyse son 10 yıldır ülkemizde önemli tartışmalar yaşanmış ve ülkemizdeki ilgili otoriteler söz konusu varlıklara ilişkin değerlendirmelerini bir emtia veya paradan ziyade bir gayri maddi hak olarak kabul edilmesi gerektiği hususunda ağırlıklı görüş oluşturmuşlardır.  

TCMB, 16 Nisan 2021 tarih 31456 sayılı Resmî Gazetede yayınladığı “Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik” [2] ile kripto varlıkların dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak sanal olarak oluşturulup dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan, ancak itibari para, kaydi para, elektronik para, ödeme aracı, menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracı olarak nitelendirilmeyen gayri maddi varlıkları ifade ettiği, kripto varlıkların, ödemelerde doğrudan veya dolaylı şekilde kullanılamayacağı,  ödemelerde doğrudan veya dolaylı şekilde kullanılmasına yönelik hizmetlerin sunulamayacağı, ödeme hizmeti sağlayıcılarının, ödeme hizmetlerinin sunulmasında ve elektronik para ihracında kripto varlıkların doğrudan veya dolaylı olarak kullanılacağı bir şekilde iş modelleri geliştiremeyeceği, bu tür iş modellerine ilişkin herhangi bir hizmet sunamayacağı, ödeme ve elektronik para kuruluşlarının,  kripto varlıklara ilişkin alım satım, saklama, transfer veya ihraç hizmeti sunan platformlara veya bu platformlardan yapılacak fon aktarımlarına aracılık edemeyeceğini açıkça belirtmiştir.

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda da Kripto Varlık; dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıkları ifade ettiğine yer verilmiş (6362 S.K / Md.3/bb )  ve aynı Kanunun 35/B maddesinde Kripto varlık hizmet sağlayıcıları ve kripto varlıklara ilişkin hükümlere 35/C maddesinde Kripto varlık hizmet sağlayıcıların faaliyetlerine ve kripto varlıkların transfer ve saklanmasına ilişkin esaslara yer verilmiştir.

Soru 2- Kripto varlıkların alım-satım veya kiraya verilmesi işlemlerinde hangi tür vergiler ile karşı karşıya kalınabilecektir?

Söz konusu Kanun Teklifinde kripto varlıklar, TCMB düzenlemelerinde ve Sermaye Piyasası Kanununda benimsendiği şekilde bir gayri maddi varlık olarak kabul edilmiş ve bunun sonucu olarak 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70 inci maddesinin (5) numaralı bendinde yer alan haklar arasına “kripto varlıklar” ifadesi ile mükerrer 80 inci maddesinde de ilgili yerlere “varlık” ifadesi, “Kripto varlıkların vergilendirilmesi başlıklı” müstakil bir madde olarak mükerrer 94 üncü madde eklenmiş ve 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’nda da 35 inci madde yeniden düzenlenerek yeni bir vergi türü olarak “Kripto varlık işlem vergisi” ihdas edilmiştir.

GVK md. 70/5’e “kripto varlık” ve Mükerrer 80. Maddesine “varlık” ifadelerinin eklenmesi ile birlikte, vergi mevzuatımız açısından bu varlıkların kiraya verilmesi işleminin gayrimenkul sermaye iradı olarak, bu varlıkların alım ve satımı nedeniyle bir gerçek kişi tarafından kazanç elde edilmesi halinde değer artış kazancı olarak Gelir Vergisine tabi olacağı (GVK Mük.80/2) ancak bu kazancın Sermaye Piyasası Kanununa tabi platformlar (KHVS) aracılığıyla elde edilmesi halinde  vergilendirilmesine ilişkin olarak yeni ihdas edilen tevkifat suretiyle nihai vergileme usulünün (teklifte sabit bir oranda % 10 olarak öngörülmüştür) geçerli olacağı, Sermaye Piyasası Kanununa tabi olmayan platformlar (SPK dan izin almayan yurtdışı platformların kast edildiği değerlendirilmektedir)  aracılığıyla elde edilmesi halinde ise tevkifat usulü yerine yıllık beyanname verilmek suretiyle ve artan oranlı gelir vergisi tarifesine ve değer artış kazancı hükümlerine göre gelir vergisine tabi olacağı anlaşılmaktadır.

Ayrıca söz konusu kripto varlıkların bir ticari işletmeye (gerçek kişi veya kurum) dahil olması halinde bu varlıkların alım satımından elde edilen kazançların ticari kazanç (kurumlarda kurum kazancı) olarak değerlendirileceği ve bu kazanç üzerinden de yeni ihdas edilecek Mükerrer 94 üncü madde uyarınca % 10 vergi tevkifatının yapılacağı ancak bu tevkifatın ticari kazanca ilişkin olarak verilecek yıllık gelir vergisi veya kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan gelir veya kurumlar vergiden mahsup edilebileceği anlaşılmaktadır (Mük.94 üncü madde dördüncü fıkranın “Ticari faaliyet kapsamında elde edilen gelirler ticari kazanç hükümleri çerçevesinde kazancın tespitinde dikkate alınır ve tevkif suretiyle ödenmiş olan vergiler, gerçek kişi ve kurumlarca tevkifata tabi kazançların beyan edildiği yıllık beyannamelerde hesaplanan vergiden mahsup edilir.” cümlesi)

Ayrıca söz konusu kripto varlıkların, kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından SATIŞI ile TRANSFER işlemleri üzerinden onbinde üç olmak üzere Kripto Varlık İşlem Vergisi alınacağı 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’na eklenmesi öngörülen 35 inci madde ile hüküm altına alınmaktadır.

Ayrıca söz konusu Teklif ile Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17/4-g maddesinde yapılması öngörülen değişiklik ile (Teklif Md.7) “kripto varlık işlem vergisine tabi olan kripto varlık teslimlerinin” KDV’den istisna olması öngörüldüğünden, Kripto Varlık İşlem Vergisine tabi olacak kripto varlık satışlarının KDV’ye tabi olmayacağı anlaşılmaktadır.

Soru 3- Türkiye’de bulunmayan kripto alım satımı yapılabilen platformlar üzerinden gerçekleştirilen kripto varlık alım-satımları İŞLEM VERGİSİ ve GELİR veya KURUMLAR VERGİSİ’ne tabi olacak mıdır?

Teklif ile Gelir Vergisi Kanuna eklenmesi öngörülen; Mükerrer 94 üncü maddenin 5 inci fıkrasına göre; 6322 sayılı Kanuna tabi olan platformlar dışında (6322 sayılı Kanuna göre yetkilendirilmeyen KVHS’ler ile yurtdışında faaliyette bulunan KVHS’lerin kast edildiği değerlendirilmektedir) gerçekleştirilen kripto varlık alım-satım işlemlerinden elde edilen kazançlar, tevkifat usulüne tabi olmaksızın yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekir.  Burada elde edilen kazancın tespitinde, alış bedelinin GVK Mükerrer Md. 81’in yedinci fıkrasında belirtilen usule göre bir endekslemeye tabi tutulup tutulmayacağı hususunun henüz açık olmadığını değerlendirmekteyiz. Zira, endekslemeye ilişkin fıkrada “mal ve haklar” tabiri kullanılmış olup, kripto varlıklar için diğer maddelere eklenen “varlık” ibaresinin kanun teklifi ile bu kısma eklenmesine yönelik bir düzenlemeye rastlanılmamıştır.

6322 sayılı Kanuna göre yetkilendirilmeyen KVHS’ler ile yurtdışında faaliyette bulunan KVHS’lerin SATIŞ veya TRANFSFER işlemlerinde Gider Vergileri Kanununda öngörülen KRİPTO VARLIK İŞLEM VERGİSİ’ne tabi olup olmayacağı esasen açık bir şekilde anlaşılmamaktadır. Zira, Kripto varlık işlem vergisine ilişkin kanuni düzenlemede “Kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yapılan veya aracılık edilen varlık satış veya transfer........

© Ekonomim