Narko ekonomi bize şu gerçeği hatırlatır: Para, ideolojiden ve yasadan daha hızlıdır. Devlet bir suç örgütü liderini öldürebilir; ama yönettiği milyarlarca dolarlık finansal akışı ortadan kaldırmak için sadece silah yetmez.

Meksika'da bir kartel liderinin öldürülmesi, ilk bakışta bir güvenlik başarısı gibi görünüyor. Devlet, yıllardır aranan bir ismi etkisiz hale getirir; kamuoyunda “adalet yerini buldu” duygusu oluşur. Ancak mesele yalnızca bir suç örgütü liderinin devre dışı bırakılması değil. Asıl mesele, bu liderin temsil ettiği narko ekonominin büyüklüğü, derinliği ve yarattığı çok katmanlı etki alanı. Çünkü ortada sadece silahlı bir yapı değil; milyarlarca dolarlık bir ekonomik ekosistem var.

 Narko Ekonominin yakın tarihçesi

Latin Amerika’daki uyuşturucu ekonomisi, 1980’lerde Kolombiya merkezli kokain kartelleriyle küresel ölçekte görünür hale geldi. Medellin ve Cali kartelleri yalnızca suç örgütü değil, birer ekonomik aktördü. ABD pazarına yönelen kokain akışı, Karayip hattını ve Orta Amerika’yı dönüştürdü. 1990’ların ortasında Kolombiya’daki baskılar artınca üretim ve dağıtım zinciri parçalandı; merkez Meksika’ya kaydı. Böylece Meksika, sadece transit ülke değil, küresel tedarik zincirinin kilit aktörü oldu.

2000’li yıllarda Meksika kartelleri, klasik kokain ticaretinin ötesine geçerek sentetik uyuşturucu üretiminde de söz sahibi oldu. Metamfetamin ve daha sonra fentanil gibi yüksek katma değerli ürünler, düşük maliyetle yüksek gelir sağladı. Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) raporlarında, sentetik uyuşturucuların son 10 yılda küresel pazar payının dramatik biçimde arttığı vurgulanmakta. Bu dönüşüm, kartellerin kâr marjını daha da yükseltti elbette.

Bazı akademik çalışmalarda Meksika merkezli büyük kartellerin yıllık gelir hacminin 10 milyarlarca dolar seviyesine ulaştığı paylaşılıyor. Yani bu konu üzerine çalışma yapan akademisyenler var.  Bu arada, ABD’de yayımlanan Congressional Research Service raporları ve DEA değerlendirmeleri, Meksika merkezli kartellerin ABD uyuşturucu pazarındaki payının yüzde 70-90 aralığında olduğunu belirtiyor. Dolayısıyla mesele artık “suç geliri” değil; paralel bir ekonomik sistem oluşturma çabası.

 Paranın büyüklüğü ve ekonomik mekanizma

Narko ekonomi üç aşamadan oluşuyor: Üretim,........

© Ekonomim