Erken emeklilik, düşük ge­lir ve sosyal devletin zor­lanan dengesi. (2025 güncel ve­rileri ve uluslararası karşılaştır­malarla)

Türkiye’de emeklilik mesele­si uzun yıllardır yalnızca “emek­lilik yaşı” üzerinden tartışılı­yor. Oysa sorun, tek başına kaç yaşında emekli olunduğundan çok daha derin. Asıl soru şudur: Türkiye’de insanlar hangi ge­lir düzeyiyle emekli oluyor ve emeklilik yıllarını hangi refah seviyesinde geçiriyor? Bugün gelinen noktada Türki­ye, dünya ortalamasına göre er­ken emekliliğin yaygın olduğu; buna karşılık emeklilik gelirinin yaşam maliyetlerini karşılama­da yetersiz kaldığı bir ülke gö­rünümü sergiliyor. Bu tabloyu belirleyen en önemli unsur ise emeklilik sistemiyle doğrudan bağlantılı olan asgari ücret ya­pısıdır.

Bu yazı, Türkiye’de emekli­lik sürecini; emeklilik yaşı, emeklilik süresi, emekli ma­aşları ve asgari ücret eksenin­de ele almakta, tüm bu başlıkla­rı OECD ve seçilmiş ülkelerle karşılaştırmalı, 2025 itibarıy­la güncellenmiş rakamlarla değerlendirmektedir.

Türkiye’de emeklilik yaşı tar­tışmalarında sık yapılan hata, yasal yaş ile fiilî emeklilik yaşı­nın aynı kabul edilmesidir. Oysa bugün Türkiye’de çok geniş bir kesim, yasal yaş sınırına ulaş­madan fiilen emekli olmaktadır. Özellikle EYT düzenlemesi son­rasında bu durum daha da belir­ginleşmiştir.

Fiilî ortalama emeklilik ya­şı (2023–2024):

* Türkiye

* Erkek: 52 yaş

* Kadın: 49 yaş

OECD ortalaması

Erkek: 64,4

Kadın: 63,6

* Almanya: 64

* Fransa: 63

* İtalya: 66–67

* ABD: 65

* Japonya: 65

Bu tablo, Türkiye’nin OECD ülkeleri arasında fi­ilen en erken emekli olu­nan ülke konumunda ol­duğunu açık biçimde gös­termektedir. Erkeklerde fark yaklaşık 12 yıl, kadınlarda ise 14 yıla kadar çıkmaktadır.

Emeklilik sistemlerinin ma­li yükünü belirleyen temel fak­törlerden biri de emeklilikte ge­çirilen süredir. Yaşam süresinin uzaması, emeklilik harcamala­rının artmasında belirleyici rol oynamaktadır.

2024 itibarıyla ortalama ya­şam süresi:

* Türkiye: 77,7 yıl

* Erkek: 75,1

* Kadın: 80,3

Bu veriler ışığında emeklilikte geçirilen süre şu şekildedir:

* Türkiye

* Erkek: 23 yıl

* Kadın: 30 yıl

* OECD ortalaması: 19–21 yıl

* Almanya: 18–19 yıl

* Fransa: 22 yıl

* Japonya: 21–22 yıl

Türkiye’de özellikle kadınlar için emeklilik, yaşamın neredey­se üçte birini kapsayan uzun bir döneme dönüşmektedir. Bu durum, sosyal güvenlik sistemi­nin sürdürülebilirliğini zorlayan temel unsurlardan biridir.

Türkiye’de emekli maaşları........

© Dünya