2013 yılının Temmuz ayında, dönemin Fed Başkanı Ben Bernanke, Senato'da altın fiyatlarındaki oynaklığa dair bir soruya çarpıcı bir dürüstlükle cevap vermişti: "Altından kimse gerçekten anlamaz, ben de anlıyormuş gibi yapmam." On üç yıl sonra, İran savaşı sonrasında altının izlediği rota, Bernanke'yi bir kez daha haklı çıkarıyor.

Önce güvenli liman, sonra fırtına

Şubat sonunda ABD ve İsrail'in İran'a saldırısıyla başlayan savaşta altın önce ders kitaplarındaki temel öğretileri haklı çıkardı, belirsizlik arttıkça yatırımcı güvenli limana akın etti, ons altın günler içinde rekor kırdı. Ama bu tepki uzun sürmedi. Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol taşımacılığının aksaması küresel enerji fiyatlarını yukarı çekti. Bu sıçrama enflasyon beklentilerini bozdu. Piyasalar merkez bankalarının faiz indirimlerini erteleyeceğini fiyatlamaya başladı. Yükselen faiz beklentisi doları güçlendirdi. Dolar cinsinden fiyatlanan altın ise güçlü dolar karşısında geriledi, birkaç hafta içinde altın savaş öncesi seviyenin de altına indi.

Kısacası altın, savaşın kendisine değil, savaşın faiz beklentisi üzerinden yarattığı ikinci dalga etkiye tepki verdi. Bu, altının güvenli liman kimliğinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Kısa vadeli belirsizlik şokuna verdiği tepkiyle orta vadeli faiz patikasına verdiği tepkinin çelişmesi anlamına geliyor. Bernanke’nin vurguladığı öngörülemezlik tam da burada devreye giriyor.

Altın fiyatları ile düşen mevduat faizi

Antın fiyatlarındaki bu küresel dinamiklerin Türkiye'deki izdüşümleri ise makroihtiyati tedbirler ile dolu olan parasal aktarım mekanizmasında  kendine özgü bir kanal yarattı. TCMB, 2022'den bu yana bankaların gerçek kişi TL mevduat payını ` eşiğinin üzerinde tutmasını bekliyor. Bu oranın hesaplanma biçimi altın fiyatındaki hareketlerden doğrudan etkileniyor. Paydada TL mevduatın yanı sıra döviz ve altın mevduatının TL karşılığı da yer alıyor. Altın fiyatı yükseldiğinde payda büyüyor. Hiçbir müşteri hesabına dokunulmasa bile, sırf altın mevduatının TL değeri arttığı için........

© Dünya