Akademik haya­tıma, 1990’la­rın ortasında, Çin konusunda çalışma­lar yaparak başla­dım. O dönem Çin’in izlediği politikalar konusunda o kadar az kaynak vardı ki tezleri yazmak kolay olmadı. Defalarca Çin’e gitme şansım oldu. Çin’in Deng Şioping ile dünyaya ikinci kez açılışını yerinde görme şan­sım oldu.

ABD, Soğuk Savaş’ın sonra­sı oluşan ortamda, Çin ve Rus­ya’yı liberal-kapital sisteminin bir parçası olarak algılamıştı. O dönem Çin ve Rus ekonomi­sinin yükselmesinde ABD’nin payı büyük oldu. 11 Eylül sonra­sında bu üç ülke “İslam karşıt­lığında” buluştular. Sonrasında yaşana gelişmeler ise Trump’ın “Amerika’yı tekrar büyük yap­ma” stratejisine kadar uzandı. Trump’ın bu mottosunun al­tında yatan düşünce, ABD’nin dünya siyasi, ekonomik ve aske­ri sisteminin yaratıcısı olduğu, mevcut sistemin ABD’li yöneti­ciler tarafından yanlış yönetil­diği ve bu nedenle kendi elleriy­le kendilerine rakip yarattıkları üzerine dayanıyor.

Çin konusunda çalışmaya başladığım 1996’dan beri karşı­laştığım tartışma Çin’in gelece­ğin süper güçlerinden biri olup, olmayacağı yönündeydi. ABD, oğul Bush’un ikinci dönemin­de, Çin’e yönelik politikasını de­ğiştirdi. Clinton döneminden kalma “değerli ortak” kavramı “stratejik rakip”e evrildi. Sonra­sında iktidar ister Demokrat is­ter Cumhuriyetçi olsun bu anla­yıştan bir değişiklik olmadı.

Trump’ın ikinci dönemiyle beraber Çin’e yönelik ABD bas­kısı artırıldı. Çin, bunu karşılık vermekten kaçınmadı. İki ül­ke arasındaki ticaret bağımlılı­ğı yedi trilyon dolar seviyesin­de. Yaptıkları karşılıklı hamleler her iki tarafa zarar veriyor. Za­ten mesele salt ticaret değil. Ana unsur teknolojik rekabet.

Çin’in ABD karşısında bir güç olup, olamadığı yönünde birçok görüş var. Bu tartışma­lar İran savaşıyla daha da art­tı. Kendi görüşümü yazının so­nunda yazacağım.

Çin sessiz kalarak kazanıyor

Çin’in enerji ortağı İran’a yö­nelik saldırılara yeterli tepkiyi vermemesini “ABD’nin İran’da batağa saplanmasını seyredi­yor” şeklinde açıklayanlar var. Bu uzmanlar, İran’ın Hürmüz’ü kapatmayı........

© Dünya