Almanya'da işlet­melerin miras ve­ya bağış yoluyla devri, Türkiye'de olduğu gi­bi vergiye tabidir. Ancak Türkiye'den farklı ola­rak, Alman Veraset ve Bağışlama Vergisi Ka­nunu'nda (ErbStG), be­lirli koşullarla işletme varlıklarının �'i, hat­ta tamamı için vergi is­tisnası tanınmıştır. İşletmenin beş veya yedi yıl elde tutulması, çalışan sayısına göre belirlenen ücret top­lamının korunması ve işletmenin esas faaliyetiyle ilgisiz bazı varlık­ların istisna dışında bırakılması, bu avantajın temel koşullarıdır. İs­tisna, belirli koşullarla anonim ve limited şirket paylarının devrinde de uygulanmaktadır.

Düzenlemenin amacı, işletme­nin devamlılığını, yatırım kapasi­tesini ve istihdamı korumaktır. Zi­ra mirasçının veya bağış alan kişi­nin önemli bir servet edinmesi, bu servet üzerinden hesaplanan vergi­yi ödeyebilecek nakde sahip olduğu anlamına gelmez. Verginin ödene­bilmesi için işletmeden kaynak çe­kilmesi, işletme varlıklarının veya hisselerinin satılması gerekebilir. Bu durum, özellikle aile işletmele­rinin kuşaklar arasında devrinde, işletmenin ekonomik varlığını ve istihdamı tehlikeye sokabilir.

Ancak bu istisna Almanya'da anayasal tartışma konusu oldu. Fe­deral Anayasa Mahkemesi'nde 12 ve 13 Ekim 2026 tarihlerinde ve­raset ve bağışlama vergisine iliş­kin iki davada sözlü duruşma yapıl­dı. İlkinde federal devletin yasama yetkisi, ikincisinde ise işletme var­lıklarına tanınan vergi ayrıcalığı­nın anayasal eşitlik ve ölçülülük il­kelerine uygunluğu tartışıldı.

Ayrıcalığın kapsamı ve vergi adaleti

Söz konusu istisna daha önce de Anayasa Mahkemesi önüne gel­mişti. Yüksek Mahkeme, 2014’deki kararında � ve 0 oranındaki istisnaları başlı başına Anayasa'ya aykırı bulmamış; ancak büyük iş­letme servetlerine ihtiyaç incele­mesi yapılmaksızın aynı ayrıcalık­ların tanınmasını, istihdamı koru­ma şartının çok sayıda işletme için aranmamasını ve işletme dışı var­lıkların geniş ölçüde........

© Dünya