Emeklilik artık ça­lışma hayatının sonu değil. Özellikle yüksek ücretle çalı­şanlar için emekli ol­duktan sonra çalışma­ya devam etmek ciddi bir gelir planlaması konusu haline gelmiş durumda.

Ancak burada en sık yapılan hata şu:

Karar yalnızca “emekli aylığım ne kadar ola­cak?” sorusuna göre veriliyor.

Oysa doğru soru şudur:

Emekli olup çalışırsam toplam gelirim ne olur?

Emekli olmazsam ne olur?

Aradaki fark ne kadar?

Bu yazıda emekli çalışanın ma­aş farkını, asgari ücret ve tavan ücret örneklerini, kıdem ve ihbar tazminatı haklarını, yıllık izin durumunu ve karar verirken ya­pılması gereken toplam gelir he­sabını birlikte ele alıyoruz.

Emekli çalışanın statüsü: Haklar devam eder

Emekli olup çalışan kişi hâlâ işçidir. İş Kanunu hükümleri ay­nen uygulanır.

Bu nedenle emekli çalışan:

-Kıdem tazminatına hak kaza­nabilir

-İhbar tazminatına hak kaza­nabilir

-Yıllık ücretli izin hakkına sa­hiptir

-Fazla mesai alacağı talep ede­bilir

-Hafta tatili ve resmi tatil üc­retine hak kazanır

Emekli olmak işçi haklarını or­tadan kaldırmaz.

Kıdem tazminatı: Emeklilik sonrası  ikinci dönem

Çalışan emekli olduğunda iş sözleşmesi sona erer ve kıdem tazminatı ödenir.

Eğer emekli olduktan sonra ay­nı işyerinde yeniden çalışmaya başlarsa, hukuken yeni bir sözleş­me kurulmuş olur.

-İşveren haksız fesih yaparsa kıdem hakkı doğabilir.

-Çalışan haklı nedenle ayrılır­sa yine kıdem gündeme gelebilir.

-Ancak istifa halinde kıdem hakkı oluşmaz.

Dolayısıyla ikinci dönem kıdem hakkı, fesih şekline bağlıdır.

Emekli çalışan için özel bir ih­bar düzeni yoktur.

Bildirim sürelerine uyulmazsa:

-İşveren feshederse ihbar öder.

-İşçi bildirimsiz ayrılırsa ihbar tazminatı gündeme gelir.

Statü değişmez, kurallar aynı­dır.

Emekli olduktan sonra yıllık izinler sıfırlanır mı?

Emeklilik nedeniyle iş sözleş­mesi sona erdiğinde ve tüm hak­lar tasfiye edildiğinde, önceki ça­lışma dönemi kapanmış sayılır.

Aynı kişi yeniden işe başlar­sa:

Yıllık izin hesabı sıfırdan baş­lar.

Önceki hizmet süresi yeni dö­nem için otomatik olarak devam etmez.

Hizmet süresine göre asgari izin süreleri şöyledir:

1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl da­hil): En az 14 gün

5 yıldan fazla 15 yıldan az: En az 20 gün

15 yıl ve üzeri: En az 26 gün

Ancak önemli bir kural vardır:

50 yaş ve üzerindeki çalışanla­rın yıllık izin süresi 20 günden az olamaz.

Bu nedenle emekli olup yeni­den işe başlayan 50 yaş üzerinde­ki bir çalışan, ilk izin yılında 14 gün değil en az 20 gün izin kulla­nır.

Kullanılmayan izinler emek­lilik sırasında ücrete dönüşür ve ödenir. Yeni dönem için izin hak­kı yeniden oluşur.

Asgari Ücret 28.075 TL’dir ancak emekli çalışanlarda As­gari Ücret 30.18,16 TL’dir.

Asgari ücretle emekli çalışmak

Brüt asgari ücret: 30.030 TL

Emekli çalışan (SGDP’li) için:

Brüt ücret: 30.030 TL

Gelir vergisi: 371,59 TL

Toplam kesinti: 2.848,84 TL

Net ele geçen: 30.181,16 TL

Normal çalışan net asgari üc­ret ise daha düşüktür.

Emekli çalışandan işsizlik pri­mi kesilmez.

Sigorta primi oranı daha dü­şüktür.

Asgari ücrette brüt sabit oldu­ğu için fark otomatik ortaya çı­kar.

Emekli olduktan sonra brüt ücretle çalışanların ücret avantajı vardır!

Tavan ücretle çalışanlarda fark büyüyor

Asgari ücretin tavanı (9 kat): 297.270 TL

Brüt ücret aynı olsa bile kesinti yapısı değiştiği için net maaş cid­di şekilde farklılaşır.

Emekli çalışan net: 231.685,54 TL

Normal çalışan net: 213.849,34 TL

Emekli çalışan net: 182.343,11 TL

Normal çalışan net: 167.851,19 TL

Vergi dilimi yükseldikçe her iki çalışanın da neti düşer. Ancak prim kesintisi farkı nedeniyle emekli çalışan avantajını korur.

Brüt yükseldikçe fark büyür.

Emekli aylığı artar mı?

Sosyal Güvenlik Destek Pri­mi ile çalışmada:

-Emekli aylığı kesilmez.

-Emekli aylığı artmaz.

Normal sigortalı gibi çalış­mada:

-Emekli aylığı kesilir.

-Çalışma bittikten sonra ye­niden hesaplanır.

Bu ayrım karar verirken önemlidir.

Yüksek brüt ücretle çalışan bir kişinin emekli aylığı 30.000 TL olsun.

Aynı işyerinde tavan brütle ça­lışmaya devam edecek.

Emekli aylığı: 30.000 TL

Net maaş (emekli çalışan): 231.685 TL

Normal Çalışan 213.849,34 TL

Emekli olup çalışır ise emekli aylığı dışında net ücreti de 17.836 TL artar.

Bazı durumlarda emekli olup çalışmak, birkaç yıl daha çalışa­rak aylığı artırmaktan daha avan­tajlı olabilir.

Emekli olduktan sonra çalış­mak yalnızca sosyal güvenlik me­selesi değildir; aynı zamanda bir gelir planlaması konusudur.

Asgari ücrette fark sınırlı ama nettir.

Brüt yükseldikçe avantaj bü­yür.

Tavan ücrette aylık 15–18 bin TL bandında net fark oluşabilir.

Kıdem, ihbar ve yıllık izin hak­ları devam eder.

Ancak yıllık izin hesabı yeni sözleşmeyle sıfırlanır; 50 yaş üs­tü için en az 20 gün kuralı uygu­lanır.

Sadece bağlanacak aylığa ba­kılarak değil, toplam gelir hesabı yapılarak verilmelidir.

Yanlış hesap, yıllık bazda ciddi gelir kaybına yol açabilir.

© Dünya