ABD-İsrail ile İran ara­sındaki savaş üzerine baş gösteren ve ilk üç haftada 15 milyar dolara yakla­şan Türkiye’den sermaye kaçı­şının, savaşın uzaması ve risk algısının kalıcılaşmasına bağlı olarak hızlanması halinde bu­nun, Haziran 2023’ten beri pa­rasal sıkılaştırma programı uy­gulayan ve Aralık 2024’ten bu yana faiz indiren ekonomi yöne­timini proaktif hamlelerle hare­ket etme olasılığı belirdi.

Küresel ticaret, finans ve eko­nomik ilişkilerde ortaya çıkan olağan dışı olumsuz tablo dolayı­sıyla yaşanabilecek riskler, enf­lasyonla mücadelede önemli yol alınan parasal sıkılaştırma prog­ramın uygulamasına karşıt güç­lü bir faktör olarak ortaya çıktı.

Yeni koşulların yol açacağı risk­lere karşı alınacak önlemler ise ekonomik programın gidişatını doğrudan ilgilendiriyor. Uzman­lar, bu sürecin, kısa vadeli sıcak parayı tutmak için politika setin­de koordineli bir yaklaşımı zo­runlu kılabileceği ve faizden kur istikrarına, likidite yönetimin­den makro ihtiyati tedbirlere ka­dar bir dizi yeni adımı beraberin­de getirebileceği görüşünde. Sa­vaşla birlikte ağırlaşan durum, Türkiye’nin uzun süredir dış kaynak ihtiyacını kalıcı doğru­dan yabancı sermaye yerine sı­cak para ile ikame etmesinin ris­kini de ortaya koydu.

İlk haftadaki sert çıkış

Yaklaşık bir aydır süren sava­şın ilk üç haftasına denk gelen 27 Şubat–20 Mart dönemine ilişkin finansal göstergeler, Türkiye’de kısa vadeli sermaye hareketlerin­de belirgin bir çıkışa işaret etti. Merkez Bankası verileri ve ban­kacılık sistemi göstergelerine da­yanan analizlere göre, bu dönem­de Türkiye’den 14,7 milyar dolar dolayında bir sıcak para çıkışı ya­şandı.

Analizler, çıkışın büyük bölümünün carry trade pozis­yonlarının çözülmesinden kay­naklandığını, ilk haftada yoğun­laşan hareketin ikinci ve üçüncü haftada ise yavaşladığını gösteri­yor. Veriler, ilk haftadaki 11 mil­yar doların üstündeki sert ha­reketin büyük ölçüde carry tra­de pozisyonlarının çözülmesiyle ilişkili olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle 13-20 Mart arasında­ki haftada çıkış 2,8 milyar dola­ra düştü.

Yüksek faiz ortamında swap kanalıyla TL’ye erişen kısa vadeli yabancı fonların, risk al­gısındaki değişim ve getiri bek­lentilerindeki dönüşle birlikte pozisyonlarını kapattığı değer­lendiriliyor. Geçmiş deneyimler, gelişmekte olan piyasalarda kı­sa vadeli sermaye akımlarının ne kadar hızlı yön değiştirebildiğini ve bu değişimlerin hem rezervler hem de döviz likiditesi üzerinde doğrudan ve belirgin etkiler oluş­turabildiğini gösteriyor.

Hangi politika tedbirleri öneriliyor?

Sıcak paranın kaçmaması için gündeme gelebilecek önlemler de 8 başlıkta top­lanıyor. Bunların başında........

© Dünya