Finansal x (okuryazarlık esenlik öz­gürlük) demiştik iki hafta önce. Kaldığı­mız yerden nöro iktisada devam edelim. Mas­low’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi ile başlamak la­zım. Piramitte “Fizyolojik, güvenlik, aidiyet, saygı ve kendini gerçekleştirme” kademele­rinde ilk ikisi yeme, barınma, iş, ekonomik güvenlik şeklinde finansal okuryazarlık baş­lığına daha çok tekabül ediyor. Keynes’in liki­dite tercihi teorisinde işlem ve ihtiyat güdüsü ile para talebi de buraya denk gelir.

Finansal esenlik dediğimizde iyi olma hali söz konusu ile yani denge durumu, piramitte güvenlikle birlikte aidiyet arayışı başlar. Son iki kademede ise başarı, takdir edilme, itibar ve erdem, yaratıcılık. Son iki aşamada spekü­lasyon ile finansal özgürlük adımı birleşir gi­bi bir genelleme yapılabilir. Paraya bağımsız­lık oluşmuş, öne başka beklentiler geçmiştir. Mesela yönetim işlerinden çok sosyal sorum­luluk projelerine odaklanma gibi.

Finansal astroloji gibi sahte bilimleri yo­rumlamak için beynin fonksiyonları ile bir­likte değerlendirmek lazım. Prefrontal kor­teks denilen kısım (beynin ön kısmı) mantık­lı düşünme, planlama, problem çözme ve öz denetimden sorumludur. Rasyonel yatırımcı, etkin piyasa dediğimizde aslında burayı dik­kate alırız. Fama’nın ‘Etkin Piyasalar Hipote­zi’nin temel varsayımı, insanın rasyonel dü­şünen varlık olarak sağlıklı karar almak üze­rine verileri analiz ettiği........

© Dünya