Petrol piyasalarında uzun zaman­dır en fazla sorulan soru belli: Fi­yat nereye gider? Bugün ise Ortado­ğu’da yaşanan gelişmeler bizi fiyatın ötesinde başka bir soruyla karşı kar­şıya bırakıyor: Petrol hangi yoldan gidecek?

Aslında dünya ekonomisinin kar­şı karşıya olduğu yeni enerji riskinin özeti burada yatıyor. Çünkü petrolün üretilmesi artık tek başına yeterli değil. Üretildiği noktadan tüketildi­ği pazara güvenli, hızlı ve makul ma­liyetle ulaştırılması gerekiyor.

Hürmüz Boğazı’nda yaşananlar bu nedenle yalnızca İran ile Körfez ül­kelerini ilgilendiren bölgesel bir me­sele değil. Dünya enerji ticaretinin yıllardır üzerine kurulduğu lojistik sistemin ne kadar kırılgan olduğunu gösteren ciddi bir stres testi.

Suudi Arabistan bunun en çarpıcı örneklerinden biri. Körfez kıyıların­daki petrol sahalarından çıkan pet­rolün bir bölümü ülkenin doğusun­dan batısına uzanan East-West boru hattıyla Kızıldeniz kıyısındaki Yan­bu terminaline taşınabiliyor. Böyle­ce tankerlerin Hürmüz Boğazı’ndan geçmesine gerek kalmıyor.

Kâğıt üzerinde oldukça güçlü bir alternatif. Ancak petrol Yanbu’ya ulaştığında sorun tamamen çözül­müş olmuyor. Avrupa’ya gönderile­cek petrol Kızıldeniz ve Süveyş üze­rinden Akdeniz’e çıkabilirken, As­ya’ya gidecek tankerlerin güneye yönelerek bu kez Bab el-Mendeb’den geçmesi gerekiyor.

Yemen’deki Husilerin deniz trafi­ğine yönelik saldırıları ise bu güzer­gâhı da riskli hale getiriyor. Böylece Hürmüz’den kaçan petrol başka bir jeopolitik darboğazla karşılaşıyor.

Kısacası petrol bir dar boğazdan kaçarken başka bir dar boğaza yaka­lanıyor.

Alternatif var ama Hürmüz’ün alternatifi yok

Suudi Arabistan’ın yıllar önce East-West boru hattına yaptığı yatı­rımın stratejik değeri bugün çok da­ha iyi anlaşılıyor. Hattın kapasitesi gerektiğinde günlük 7 milyon varile kadar çıkarılabiliyor.

Ancak rakamları yan yana koydu­ğumuzda sorunun büyüklüğü daha net görülüyor.

2025’in ilk yarısında Hürmüz Bo­ğazı’ndan geçen petrol ve petrol ürünlerinin miktarı günlük yaklaşık 20,9 milyon varildi. Bu rakam dün­ya petrol tüketiminin yaklaşık beş­te birine karşılık geliyor. Böylesine büyük bir akışı kısa sürede başka gü­zergâhlara taşımak mümkün değil.

Birleşik Arap Emirlikleri de Abu Dabi’den Fujairah’a uzanan yakla­şık günlük 1,8 milyon varil kapasiteli boru hattıyla Hürmüz’ü bypass ede­biliyor. Suudi Arabistan........

© Dünya