Son günlerde ABD ile İran arasındaki askeri gerilim, yalnızca Orta Doğu’nun değil tüm dünya ekonomisinin odak noktasına yerleşti. Enerji hat­larındaki risk, petrol ve gaz fi­yatlarındaki hızlı yükseliş, kü­resel borsalarda volatilite ve merkez bankalarının para po­litikası üzerindeki baskı, tüm bu dinamikler artık birbirine sıkı sıkıya bağlı.

Bu çerçevede sadece jeopolitik riskleri oku­mak yeterli değil; ekonomik renklerin nasıl değiştiğini, hangi sektörleri etkilediğini ve bu girdabın orta ve uzun va­dede küresel büyüme ile enf­lasyon dinamiklerine ne şekil­de yansıyacağını derinlemesi­ne analiz etmek gerekiyor.

Hürmüz Boğazı’nın kritik rolü

Enerji piyasalarının bugü­nünde bahsedilecek ilk konu mutlak surette Hürmüz Bo­ğazıdır. Bu dar su hattı, dünya petrol ve LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) ticaretinin yaklaşık ’sini oluşturur, bir başka ifadeyle küresel enerji arzının neredeyse beşte biri bu nokta­dan akar. İran’ın bu hattı ka­patma tehditleri ya da riskli ticaret ortamı, petrol fiyatları üzerinde doğrudan negatif bir arz riski primine dönüşmek­tedir. Bu durum birkaç gündür fiyatlara yansımış durumda; Brent petrol 80 dolar civarına yükseldi ve gaz fiyatları da son yılların en yüksek seviyeleri­ne tırmandı.

Enerji arz güvenliğinin risk altında olması ne anlama ge­lir? Basitçe söy­lemek gerekirse, petrol ve enerji fiyatlarının bek­lenmedik şekilde yükselmesi, tüm üretim süreçle­rinde maliyetleri yukarı çeker. Üre­tim maliyetleri artarsa, bu durum ilk etapta üreti­ci fiyat endeksine (ÜFE), ar­dından da tüketici fiyat en­deksine (TÜFE) yansır. So­nuç olarak enflasyon yeniden hızlanır. Bu eğilim zaten poli­tika yapıcıların en çok korktu­ğu “ikinci tur enflasyon” riski­ni tetikler.

Petrol, jeopolitik risk ve küresel büyüme

Bir çatışma ortamında pet­rol fiyatlarının yükselmesi doğrudan tüketici harcamala­rını etkiler. Yüksek enerji ma­liyetleri, hane halkının harca­nabilir gelirini azaltır, ulaşım maliyetlerini........

© Dünya