MİLLİYETÇİLİĞİN DÜNÜ ve YARINI

Milliyetçilik, belirli bir milletin çıkarlarını, egemenliğini kazanmayı ve bunu ilelebet sürdürmeyi amaçlayan ideolojik fikir hareketidir. Milliyetçi ise mensup olduğu milletin çıkarlarını, egemenliğini, kültürel değerlerini ve birliğini her şeyin üzerinde tutarak, milletinin yücelmesi için çalışan kişidir. Kendi ulusuna sevgi, bağlılık ve güven duymayı temel alan, milli bağımsızlığı savunan bir anlayışa sahip olan Milliyetçilik, her milletin kendisini dışarıdan gelecek olan müdahalelerden bağımsız olarak yönetmesi gerektiğini, milletin bir yönetim için doğal ve ideal bir temel ve tek haklı politik güç kaynağı olduğunu savunmaktadır. 

Milliyetçilik, tarih boyunca farklı biçimlerde ortaya çıkmış ve her biri farklı toplumsal, siyasal veya kültürel temellere dayanmış bir ideolojidir. Genel olarak milliyetçilik türleri, amaçlarına, kaynaklarına, ideolojik yönüne veya uygulama biçimine göre sınıflandırılır.

Bugün dünyadaki milliyetçilik ideolojisini kategorize ettiğimizde genel olarak birçok türü ile karşılaşabiliriz.

Etnik Milliyetçilik: Etnik milliyetçiliğin temel dayanağı ortak soy, ırk, dil, kültür ve geleneklerdir. Mesela 19. Yüzyıl Alman milliyetçiliği ve 20. Yüzyıl Sırp milliyetçiliği etnik milliyetçiliğin en çarpıcı örnekleridir. Bu tür etnik milliyetçiliğin amacı, aynı etnik kökenden gelen insanların tek bir ulus-devlet altında birleştirilme idealidir.  

Sivil (Vatandaşlık) Milliyetçiliği: Bu tür milliyetçiliğin temel dayanağını “Ortak vatandaşlık, siyasi bağlılık ve hukuk önünde eşitlik” ilkeleri oluşturur. Bunda amaç Ulusu etnik kökene göre değil, ortak yasalar ve vatandaşlık birliğiyle tanımlamaktır. Fransız Devrimi sonrası Fransız milliyetçiliğini buna örnek gösterebiliriz.

Dini Milliyetçilik: Dini milliyetçiliğin temel dayanağını “Ortak din ve inanç” oluşturur. Dini milliyetçiliğin amacı, dini kimliği ulusal kimlikle birleştirmektir. Pakistan’ın İslam temelli milliyetçiliğini ve Hindu milliyetçiliğini dini milliyetçiliğe örnek gösterebiliriz.

Ülkemizde özellikle 1970 sonrası Türk-İslam Sentezi çerçevesinde şekillenen bu anlayış, günümüzde hâlâ güçlü bir akım olarak varlığını sürdürmektedir. Bu tür Milliyetçilikte milli ve dini değerler vurgusu baskındır. Bunun Türk toplumunda karşılığı yüksektir. Bu anlayış, milliyetçiliği seküler–dini çatışmasından çıkarıp, toplumsal zemine taşımıştır. En önemli temsilcisi MHP ve Ülkü Ocakları’dır.

Ekonomik Milliyetçilik: Ekonomik milliyetçilikte temel dayanak “Ulusal çıkarları korumak için ekonomik bağımsızlık” ilkesini savunur. Amaçları arasında yerli üretimi ve sermayeyi yabancı etkilere karşı korumak da vardır. Türkiye’de 1920 yıllarında “Milli iktisat” adıyla ortaya konmaya çalışılan bu anlayışı ekonomik milliyetçiliğe örnek gösterebiliriz.

Kültürel Milliyetçilik: Kültürel milliyetçiliğin temel dayanağı “Dil, gelenek, tarih ve sanat gibi kültürel unsurları” hakim kılmak için çalışmaktır. Bu milliyetçiliğin amacı, kültürel mirası korumak ve ulusal kimliği kültür üzerinden inşa etmek şeklinde izah edilebilir. Modern dünyada milliyetçilik, artık kan bağından çok kültürel aidiyet üzerinden okunuyor.

“Türk olmak” = ortak dil, kültür, tarih ve kader bilinci” diyen Ziya Gökalp’in “Kültürel Türk milliyetçiliği” anlayışını buna örnek olarak verebiliriz.

Irkçı Milliyetçilik: Bu tür milliyetçiliğin temel dayanağı, “Biyolojik ırk üstünlüğü inancını hakim kılmak” şeklinde tanımlanmaktadır. Bu tür milliyetçilikte temel amaç, “Saf ırk idealiyle diğer grupları dışlamak” şeklinde özetlenebilir. Nazi Almanya’sındaki “Aryan ırkı üstünlüğü” anlayışını buna misal verebiliriz.

Pan-Milliyetçilik: Pan milliyetçiliğinin temel dayanağı, “Aynı kökene sahip ama farklı ülkelerde yaşayan halkların birleştirilmesidir.” Ortak kültür ve kökenden gelen halkları tek bir çatı altında toplamak şeklinde özetlenen bu tür milliyetçiliğe “Pan-Türkizm”, “Pan-Slavizm”, “Pan-Arabizm” akımlarını örnek olarak gösterebiliriz.

Romantik Milliyetçilik: Romantik milliyetçiliğin temel dayanağı, “Tarihî destanlar, kahramanlık hikâyeleri, halk kültürü vb.” unsurlardır. Bunda maksat ise ulusal duyguları tarihsel efsanelerle güçlendirerek milletin devamını sağlamaktır. 19. yüzyıl Avrupa’sında romantik dönem milliyetçiliğinin tipik örneklerini görebiliriz.

Anti-Kolonyal (Sömürge Karşıtı) Milliyetçilik: Bu milliyetçilik anlayışının temel dayanağı yabancı sömürge yönetimine karşı bağımsızlık mücadelesi vermektir.

Bu milliyetçiliğe Hindistan bağımsızlık hareketi ile Cezayir milliyetçiliğini örnek verebiliriz. Bu milliyetçilerin gayesi Ulusal bağımsızlığı kazanmak ve kendi devletini kurmaktır.

Liberal / Demokratik Milliyetçilik: Bu milliyetçiliğin temel dayanağı bireysel özgürlükler ve demokratik değerlerdir. Misal olarak ABD’de “Amerikan rüyası” anlayışı ve Avrupa’daki liberal ulus-devletleri gösterebiliriz. Bunların gayesi ulusal birliği demokrasi, eşitlik ve özgürlük temelinde kurmaktır.

OSMANLI’DAN CUMHURİYETE TÜRK MİLLİYETÇİLİĞİ...

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e kadar Türk........

© Dikgazete.com