Albert Gadzhaev, Karaçay-Çerkesya'dan yazdı;

Büyük Kafkas Seddi: Kafkasya’da tahkimat siyaseti ve etnik süreçler

Karaçay-Çerkesya, K. KAFKASYA

Büyük Kafkas Sıradağları, antik çağlardan itibaren Kadim Doğu devletleri ile bu dağların kuzeyinde yaşayan bozkır kavimleri arasındaki çetin mücadelelerin merkezi olmuştur. Bu devasa dağ masifi, Kuzey Kafkasya’nın savaşçı topluluklarına karşı güçlü bir doğal engel teşkil etse de, onların güneye yönelik akınlarını tamamen durdurmaya yetmemiştir. Asur ve Urartu gibi kadim devletler, kuzeyli kavimlerin istilalarına karşı koyabilmek amacıyla Kafkas geçitlerinde özel askeri birlikler konuşlandırmışlardır. Ancak bu askeri strateji, Sasani ve Bizans imparatorlukları döneminde köklü bir değişikliğe uğrayarak sistemli ve geniş ölçekli bir jeopolitik politikaya dönüşmüştür.

Sasaniler, askeri birlikleri sadece geçitlere yerleştirmekle kalmamış; sınır güvenliğini kalıcı kılmak adına garnizon kentler inşa ederek buralara askerlerin yanı sıra ailelerini ve sivil hizmetlileri de yerleştirmişlerdir. İran’ın Kafkasya’daki bu stratejik iskan ve tahkimat politikası, Geç Orta Çağ’da Safevi hükümdarı Şah Abbas döneminde bile varlığını sürdürmüştür.

1. Doğu ve Batı aksları: Kafkasya’nın savunma hatları…

Kafkasya üzerinden güneye açılan ana hatlar Derbent, Daryal, Kluhor ve Suhumi geçitlerinden oluşmaktaydı. Bunlar arasında en stratejik olanları Derbent ve Daryal geçitleriydi. Kuzey Kafkasya bozkırlarında asırlar boyunca Kimmerler, İskitler, Sarmatlar, Alanlar, Hunlar, Sabirler, Bulgarlar ve Hazarlar gibi konar-göçer topluluklar birbirini izlemiştir. Güneyde ise bu tehdide karşı duran ana  siyasi aktörler İran (Sasaniler), Roma/Bizans İmparatorluğu ve daha sonra Arap Hilafeti olmuştur.

Kafkasya’nın batı geçitlerinin (Kluhor Geçidi ve Abhazya kıyıları) korunmasıyla öncelikle Roma ve ardından Bizans ilgilenmiştir. MS I-VI. yüzyıllar arasında Karadeniz’in doğu kıyısı boyunca lejyoner garnizonlarının bulunduğu bir kıyı tahkimat hattı kurulmuştur. Bu doğrultuda, Kelasur Nehri’nden başlayıp Abhazya’nın vadileri ve dağları üzerinden Enguri Nehri’nin ağzına kadar uzanan "Büyük Abhaz Duvarı" inşa edilmiştir. Toplam uzunluğu 160 kilometreyi bulan bu hattın ve kulelerin korunması Bizanslıların yanı sıra yerel Laz, Megrel ve Abhaz-Adige kabileleri tarafından sağlanmıştır.

Hazar Denizi’nin batı kıyısında, Kafkas Dağları’nın denize paralel uzanarak dar bir kıyı şeridi bıraktığı Derbent bölgesi ise Doğu Avrupa bozkırlarından Yakın Doğu’ya açılan en........

© Dikgazete.com