Kako je slovenački grad uglja, Velenje,  pretvorio industrijsku prošlost u turističku priču – i pokazao kako je mogao da izgleda naš Bor.

Postoje gradovi čiji se identitet gradi oko mora, planina ili istorijskih trgova. A postoje i oni koji su nastali iz zemlje – doslovno. Velenje u Sloveniji jedan je od takvih gradova.

Rudarski grad u dolini Šalek, koji je decenijama živeo od uglja, danas je neobična turistička destinacija: ima jezero sa plažom, zamak na brdu, ski skakaonice, festivalsku scenu, umetnost, pa čak i rudnik koji je pretvoren u kulturnu i turističku atrakciju.

Na prvi pogled, Velenje deluje kao mesto koje nije sasvim logično. Rudari, jezero, umetnost, skakaonice i festival posvećen Pipi Dugoj Čarapi. Ali upravo ta neobična kombinacija čini njegov šarm.

I dok šetate gradom, teško je ne pomisliti na jedan drugi rudarski grad sa Balkana – na Bor. Samo što je Velenje pokazalo kako rudarska prošlost može postati osnova za nešto mnogo više.

Na glavnom trgu u Velenju i dalje stoji statua Josipa Broza Tita. Jedna od najvećih na prostoru bivše Jugoslavije.

Za mnoge gradove u regionu takvi spomenici su nestali iz javnog prostora ili su postali političko pitanje. U Velenju, međutim, Tito je ostao deo identiteta grada – pre svega zbog jedne odluke koja je oblikovala njegovo lice.

Nakon Drugog svetskog rata, kada je rudnik uglja u dolini Šalek počeo naglo da se razvija, doneta je ideja koja je za to vreme delovala gotovo utopijski: rudari koji pola života provode u mraku moraju da žive u svetlim, prostranim stanovima.

Zbog toga je Velenje izgrađeno drugačije od većine industrijskih gradova. Niske zgrade razmaknute su velikim zelenim površinama, stanovi imaju mnogo svetla, a između blokova su parkovi i široki prostori.

Rezultat je grad koji i danas izgleda neobično prozračno za mesto koje je nastalo zahvaljujući uglju.

I možda je upravo u tome najveći paradoks Velenja: grad rudara, a vazduh čist.

Grad koji je nastao iz rudnika

Iako se Velenje u istorijskim dokumentima pominje još u 13. veku, savremeni grad zapravo je veoma mlad. Njegov pravi razvoj počinje tek sredinom 20. veka, kada se rudnik uglja pretvara u jednu od najvažnijih industrija tadašnje Jugoslavije.

U dolinu su počeli da dolaze radnici iz svih krajeva zemlje. Bilo je jasno da je potreban........

© Danas